اثربخشی برنامه توانبخشی عصب شناختی مبتنی بر حس های پایه همراه با تحریک الکتریکی فراجمجمه ای بر نیمرخ حسی کودکان با اختلال اتیسم

هدف: هدف از انجام این پژوهش اثربخشی برنامه توانبخشی عصب­شناختی مبتنی بر حس­های پایه همراه با تحریک الکتریکی فراجمجمه­ای بر نیمرخ حسی کودکان با اختلال اتیسم بود. روش: طرح پژوهش حاضر از نوع کمی-کیفی یا آمیخته ترکیبی بود و در دو مرحله اعتباریابی درونی و اعتباریابی بیرونی اجرا شد. جهت اعتباریابی درونی ۱۰نفر از متخصصان روان­شناسی و درمانگران کودکان با نیازهای ویژه به پرسشنامه اعتباریابی پاسخ دادند و شاخص­های CVI و CVR بررسی شد. جهت اعتباریابی بیرونی ۲۰ دانش­آموز اتیسم با عملکرد بالا که در سال تحصیلی ۴۰۳-۱۴۰۲ در شهر مشهد درحال تحصیل بودند از مدارس اتیسم و مراکز مشاوره آموزش و پرورش استثنایی شهر مشهد به روش در دسترس انتخاب و به شیوه تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایدهی شدند. آزمودنی­ها طی ۲۰جلسه توانبخشی عصب­شناختی مبتنی بر حس­های پایه همراه با تحریک الکتریکی فراجمجمه­ای دریافت کردند. برای جمع­آوری داده­ها از پرسشنامه نیمرخ حسی دان فرم مدرسه استفاده شد. قبل و بعد از اجرای مداخله از آزمودنی­ها پیش­آزمون و پس­آزمون گرفته شد و یک ماه پس از اتمام مداخله پیگیری انجام شد. یافته­ها: یافته­های حاصل از تحلیل واریانس با اندازه­گیری مکرر نشان داد که برنامه توانبخشی عصب­شناختی همراه با تحریک الکتریکی فراجمجمه­ای در سطح معناداری ۰۰۱/۰ موجب بهبود نیمرخ حسی کودکان اتیسم شده­است. نتیجه­گیری: براساس یافته­های پژوهش حاضر؛ برنامه توانبخشی عصب­شناختی مبتنی بر حس­های پایه همراه با تحریک الکتریکی فراجمجمه­ای بر نیمرخ حسی کودکان اتیسم اثربخش است. بنابراین پیشنهاد می­شود در فرآیند توانبخشی و درمان اختلال اتیسم از این برنامه استفاده شود. هدف: هدف از انجام این پژوهش اثربخشی برنامه توانبخشی عصب­شناختی مبتنی بر حس­های پایه همراه با تحریک الکتریکی فراجمجمه­ای بر نیمرخ حسی کودکان با اختلال اتیسم بود. روش: طرح پژوهش حاضر از نوع کمی-کیفی یا آمیخته ترکیبی بود و در دو مرحله اعتباریابی درونی و اعتباریابی بیرونی اجرا شد. جهت اعتباریابی درونی ۱۰نفر از متخصصان روان­شناسی و درمانگران کودکان با نیازهای ویژه به پرسشنامه اعتباریابی پاسخ دادند و شاخص­های CVI و CVR بررسی شد. جهت اعتباریابی بیرونی ۲۰ دانش­آموز اتیسم با عملکرد بالا که در سال تحصیلی ۴۰۳-۱۴۰۲ در شهر مشهد درحال تحصیل بودند از مدارس اتیسم و مراکز مشاوره آموزش و پرورش استثنایی شهر مشهد به روش در دسترس انتخاب و به شیوه تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایدهی شدند. آزمودنی­ها طی ۲۰جلسه توانبخشی عصب­شناختی مبتنی بر حس­های پایه همراه با تحریک الکتریکی فراجمجمه­ای دریافت کردند. برای جمع­آوری داده­ها از پرسشنامه نیمرخ حسی دان فرم مدرسه استفاده شد. قبل و بعد از اجرای مداخله از آزمودنی­ها پیش­آزمون و پس­آزمون گرفته شد و یک ماه پس از اتمام مداخله پیگیری انجام شد. یافته­ها: یافته­های حاصل از تحلیل واریانس با اندازه­گیری مکرر نشان داد که برنامه توانبخشی عصب­شناختی همراه با تحریک الکتریکی فراجمجمه­ای در سطح معناداری ۰۰۱/۰ موجب بهبود نیمرخ حسی کودکان اتیسم شده­است. نتیجه­گیری: براساس یافته­های پژوهش حاضر؛ برنامه توانبخشی عصب­شناختی مبتنی بر حس­های پایه همراه با تحریک الکتریکی فراجمجمه­ای بر نیمرخ حسی کودکان اتیسم اثربخش است. بنابراین پیشنهاد می­شود در فرآیند توانبخشی و درمان اختلال اتیسم از این برنامه استفاده شود.

کلیدواژه ها:

neurological rehabilitation ، proximal senses ، Transcranial direct current stimulation ، sensory profile ، Autism spectrum disorder. ، توانبخشی عصب شناختی ، حس های پایه ، تحریک الکتریکی فراجمجمه ای ، نیمرخ حسی ، اختلال طیف اتیسم.