طراحی معیارها و شاخصهای اندازهگیری ارزشگذاری خدمات فرهنگی اکوسیستم براساس مختصات بومی ایران

منابع زیستمحیطی در جهان کنونی به مثابه سرمایههای ارزشمندی هستند که ارزش واقعی آن تاکنون شناخته نشده است. بنابراین ارزشگذاری اکوسیستمهای طبیعی که خدمات مختلف اجتماعی، فرهنگی و زیستمحیطی را برای مجموعه بافتهای شهری فراهم میکنند، در سالهای اخیر مورد توجه ویژه ای قرار گرفته است. در این مطالعه با مرور نظامهای ارزیابی خدمات فرهنگی در چند کشور و همینطور مصاحبه اکتشافی با صاحبنظران و خبرگان مرتبط در ایران و با استفاده از روش دلفی، معیارها، زیرمعیارها و شاخصهایی برای ارزیابی خدمات فرهنگی اکوسیستمهای طبیعی ایران تدوین شده است. پس از مطالعه منابع موجود و بررسی مصاحبهها، ۵ معیار، ۱۷ زیرمعیار و ۵۶ شاخص برای ارزیابی خدمات فرهنگی اکوسیستمهای طبیعی استخراج و معرفی شدند. ۵ معیار اصلی شامل زیباییشناختی، تفرج و بومگردی، فرهنگی، سایتها و پدیدههای طبیعی با ارزش معنوی و معیار یادگیری و آموزش هستند. معیار زیباییشناختی زیرمعیارهای تنوع چشماندازها، حیات طبیعی، گونههای معین و اهمیت حفاظتی را شامل شده است. برای معیار تفرج و بومگردی زیرمعیارهای پارکهای طبیعی و امکانات طبیعی در نظر گرفته شده است. معیار فرهنگی نیز با زیرمعیارهای سایتهای تاریخی، میراث فرهنگی، طبیعت منبع الهام فعالیتهای هنری، مکانهای مذهبی و رویدادهای فرهنگی تعریف شده است. معیار سایتها و پدیدههای طبیعی با ارزش معنوی با زیرمعیار باورهای مذهبی و در نهایت یادگیری و آموزش با ۵ زیرمعیار شامل دانش زیستبوم، دانش سنتی، مدیریت دانش، آگاهی و دانش ذینفعان و تجربهگری در طبیعت شناخته شده اند. همچنین برای هر یک از این زیرمعیارها با توجه به مطالعات انجامشده شاخصهایی استخراج شده است.

کلیدواژه ها:

Ecosystem ، Ecosystem’s Cultural Services ، Cultural Valuation ، اکوسیستم ، خدمات فرهنگی اکوسیستم ، ارزشگذاری فرهنگی