مروری بر نقش پویائی کربن آلی و روابط متقابل آن با ویژگی های خاک در مقابله با بیابان زایی وتخریب اکوسیستم

مقدمه:پویائی کربن آلی در خاک (SOC) نقش کلیدی در جلوگیری از بیابان زایی، سلامت خاک، پویائی اکو سیستم و فرایندهای زیست محیطی به عهدهدارد که این عمل را از طریق تاثیر مستقیم و غیرمستقیم بر ویژگی های فیزیکوشیمیائی خاک و اکوسیستم منطقه انجام می دهد. شناسایی فرایندهای دخیل وروابط پیچیده مابین عوامل متاثر از تغییرات کربن آلی درخاک های مستعد فرسایش برای مدیریت پایدار ضروی می باشد.روش تحقیق:بررسی تاثیر SOC بر عوامل موثر در تغییرات عوامل فرساینده شامل ساختمان خاک و پایداری خاکدانه ها، جذب و نگهداشت آب و رفتارهایهیدرولیکی،چرخه مواد غذایی و حاصلخیزی در خاک،تنوع گونه های گیاهی،جمعیت میکروبی خاک بررسی شده است.یافته ها: SOC به عنوان شالوده رفتارهای هیدروفیزیکی در خاک و بستر و منبع واکنش های شیمیائی فعال در خاک نحوه تعامل عوامل اساسی برای کنترلبیابان زایی را معین می کند. افزایش فراوانی خاکدانه های درشت و تشکیل خاکدانه های جدید، افزایش نگهداشت آب در حالت اشباع، ظرفیت مزرعه ای، بهبودرفتار هیدرولیکی و تبادلات گازی، افزایش رشد طولی ریشه و تعدد ریشه های موئین، افزایش غلظت قابل تبادل و زمان در دسترسی عناصر غذایی و کاهشآبشوئی آنها، تغییر در نسبت باکتری به قارچ در رایزوسفر و افزایش فراوانی و تنوع جمعیت میکروبی، افزایش شاخص شنون، کاهش شاخص خشکی از اثراتافزایش SOC در خاک می باشند و بایستی دو عامل مهم در کاربری اراضی شامل جنگل زدایی و کشاورزی فشرده کاهش یابد.نتیجه گیری:مدیریت بیابان زایی بایستی رویکردهای حفاظت خاک، احیای مواد آلی با افزایش تنوع گونه های گیاهی مستعد و شیوه های کاربری مناسبزمین را برای به حداقل رساندن اثرات نامطلوب کاهش کربن آلی و ارتقای سازگاری اکوسیستم در اولویت قرار دهد.

کلیدواژه ها:

بیابان زایی ، کربن آلی خاک ، تغییر کاربری اراضی ، مدیریت پایدار ، ترسیب کربن