استفاده از توکسین تولیدی قارچ های مولد اسکای مو به عنوان روش زیست سنجی برای غربالگری ارقام انگور

بیماری اسکای مو یک بیماری کمپلکس و پیچیده است که علایم ایجاد شده تحت تاثیر فاکتورهای محیطی و عوامل پاتوژنیکی متفاوتی می­باشد. اغلب عوامل پاتوژنیک تولید متابولیت­های سمی داخل گیاه می­کنند که ممکن است محرک علایم بیماری باشند. عوامل قارچی مهم اسکا شاملPhaeoacremonium aleophilum (Pal) ،Phaeomoniella chlamydospora (Pch)  وFomitiporia mediterranea (Fme)  بوده که تولید متابولیت­های ثانویه می­کنند و احتمالا در ایجاد علایم بیماری اسکای مو نقش مهمی دارند. پولولان یک پلی ساکارید خطی و متابولیت ثانویه مهم بوده که توسط قارچ­های Pa۱،  Pchو Fme تولید می­شود. در این آزمایش اثر پولولان برکاهش وزن کالوس پنج رقم انگور تجاری استان خراسان رضوی شامل کلاهداری، ترکمن ۸، ترکمن ۶، فخری شاهرود و کشمشی قوچان و همچنین تاثیر آن بر فعالیت­های فیزیولوژیکی (زنده مانی کالوس) با استفاده از اسپکترفتومتر ارزیابی شد. این آزمایش بصورت فاکتوریل در قالب طرح کامل تصادفی در سه تکرار انجام شد. هدف اصلی این تحقیق ارزیابی روشی ساده و سریع جهت غربالگری ارقام مختلف انگور به بیماری اسکا بود. برای این منظور استخراج متابولیت ثانویه اگزوپلی ساکارید (پولولان) از قارچ ها انجام و تولید کالوس پنج رقم انگور تجاری نیز با استفاده از محیط کشت موراشیگ و اسکوگ (MS) صورت گرفت. سپس کالوس ها با غلظت های مختلفی (۱۵%، ۳۰% و ۴۵%) از پولولان مایه زنی شدند. همچنین تاثیر متابولیت استخراجی روی برگ های جداشده نیز مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاصل نشان دادند که قارچ Pal میزان پولولان بیشتری تولید کرد. تمامی برگ های انگور جداشده علایمی به صورت آب سوختگی پهنک برگ (بین رگبرگ ها) را نشان داد و قسمت های آب سوخته نکروزه و قهوه ای شدند. همچنین نتایج نشان داد که توکسین پولولان اثر قابل توجهی بر کاهش وزن خشک کالوس ارقام مختلف انگور مورد آزمایش دارد. رقم انگور ترکمن ۸ نسبت به سایر ارقام مورد آزمایش دارای درصد کاهش وزن کالوس کمتری بود (۲۶%) و پس از آن ارقام کلاهداری (۳۱%) و ترکمن ۶ (۴۰%) در گروه­های بعدی قرار گرفته­اند. ارقام کشمشی قوچان (۴۸%) و فخری شاهرود (۴۴%) بیشترین کاهش وزن خشک کالوس را در پی داشته است. مجموع اثرات متقابل رقم، توکسین و قارچ­های عامل مولد اسکا نشان داد که رقم ترکمن ۸ در مقابل غلظت ۴۵% توکسین تولید شده توسط قارچPal  کمترین کاهش وزن کالوس به میزان ۶۵% را نسبت به شاهد داشته است و بیشترین کاهش وزن کالوس به میزان ۹۰% مربوط به رقم کشمشی قوچان بود. با توجه واکنش ارقام انگور نسبت به توکسین قارچ های مولد اسکا می توان نتیجه گرفت که رقم انگورترکمن ۸ حساسیت کمتری نسبت به رقم انگور کشمشی قوچان در مقابل بیماری اسکای انگور از خود نشان خواهد داد.

کلیدواژه ها:

زوال تدریجی انگور ، کالوس ، متابولیت ثانویه