همترازی هنر و معماری تمدنهای بزرگ باستان با تمدن سیستان کهن (نمونه موردی کوه خواجه سیستان)

در این مقاله تلاش شده تا همترازی تمدنهای بزرگ دنیا و تمدن باستانی سیستان با تاکید بر هنرهای بکار رفته در بناهای تاریخی بررسی می شود. پژوهش با روش تحلیلی - تطبیقی و از نوع تحقیقات کیفی با رویکرد معماری و تاریخی است . پژوهش به بررسی رشد و گسترش هنر، فرهنگ و معماری و بازنمایی برخی مفاهیم نمادین نهفته و کمتر مطرح شده درباره کوه خواجه می پردازد. مطالعات از طریق جمع آوری اطلاعات کتابخانه ها، مشاهدات، مصاحبه و مستندات دیگر صورت گرفته است . هدف از این پژوهش تطبیق فرهنگ ، هنر و معماری منطقه سیستان با تمدنهای بزرگ در سایر مناطق جغرافیایی ویافتن دلائل رشد و توسعه این تمدن در میان سایر تمدنها در دوران زمانی نسبتا مشابه می باشد. در این پژوهش تلاش شده مستندات و دلایل ابراز شده به تصویر کشیده و مصور بیان شود. معماری و فرهنگ تمدنها در هر دوره تغییراتی داشته اما تمدن هر منطقه وجوه نمادین خود را حفظ نموده است . وجوه تفاوتها و اشتراکات در آثار معماری و هنری مانند نوع ساخت بنا، بکارگیری مصالح مشابه ، کتیبه ها، تصاویر و نقاشی های دیواری ، نقش برجسته ها، ابزارآلات کشاورزی و سلاحها در مناطق جغرافیایی مختلف مشاهده می شود. وجود تشابهات در فرم بناها و تصاویر مشترک مانند تصاویر آئینی انسانی و تصاویر مشترک حیواناتی مانند بز و اسب نشان دهنده تطابق آئینی و اعتقادی بین تمدنها است که همگی نمادی از غلبه نیروی خیر بر شر و سمبلی از قدرت پادشاهان و سلطه آنها بر مردم را نشان می دهند. تفاوت عمده میان تمدنها و ماندگاری بناها در بکارگیری انواع مصالح پایدار و مصالح ناپایدار بوده است و همچنین شرایط جوی و آب هوایی و میزان تاثیر گذاری آن بر ملتهای مختلف بوده است که باعث می شده تمدنها هر کدام مسیری متفاوت را در طول تاریخ طی کنند.

کلیدواژه ها:

سیستان ، کوه خواجه ، تمدن های باستان ، تاریخ ، هنر