اثربخشی آموزش هوش هیجانی بر کنترل عواطف و امید به زندگی در نوجوانان

زمینه و هدف: دوران نوجوانی به عنوان یکی از مهم ترین مراحل زندگی انسان شناخته می شود. در این دوره، فرد دچار تغییرات گسترده جسمی و روانی می شود که این تحولات تاثیر زیادی بر رفتار و افکار او می گذارد. نوجوانان به دلیل این تغییرات، اغلب با بحران ها و تنش های درونی و بیرونی مواجه می شوند، که می تواند موجب بروز رفتار های پرخطر در آنها گردد. برای مقابله با این دشواری ها، عواملی متفاوتی چون کنترل عواطف و امید به زندگی نقشی حیاتی ایفا می کنند. این توانایی ها به نوجوانان کمک می کنند تا از بحران ها عبور کرده و توانایی بیشتری برای سازگاری با شرایط و مقابله با تنش ها پیدا کنند. در این راستاپژوهش حاضر با هدف برسی اثربخشی آموزش هوش هیجانی بر کنترل عواطف و امید به زندگی در نوجوانان دختر شهر مشهد انجام شد. روش: روش پژوهش نیمه آمایشی با طرح پیش آزمون- پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه نوجوانان دختر مشغول به تحصیل در متوسطه دوم دبیرستان رابعه (پایه تحصیلی دهم، یازدهم، دوازدهم) در ناحیه ۵ مشهد در سال تحصیلی ۱۴۰۲ بود. از بین این افراد ۳۰ نفر از دانش آموزان به روش نمونه گیری غیر تصادفی داوطلبانه و با دارا بودن شرایط ورود به عنوان حجم نمونه انتخاب شدند و به صورت تصادفی ۱۵ نفر در گروه کنترل و ۱۵ نفر در گروه آزمایش قرار گرفتند؛ سپس برنامه آموزش هوش هیجانی بار-آن (۱۹۹۷) طی ۱۳ جلسه ۹۰ دقیقه ای، به صورت گروهی هفته ای یک جلسه به گروه آزمایش آموزش داده شد و گروه کنترل هیچ آموزشی دریافت نکردند. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه های کنترل عواطف ویلیامز و همکاران (۱۹۹۷) و امید به زندگی اشنایدر و همکاران (۱۹۹۱) بود. برای تحلیل داده های پژوهش از تحلیل کواریانس استفاده شد. یافته ها: نتایج نشان داد که آموزش گروهی هوش هیجانی روی هریک از متغیرهای امید به زندگی و کنترل عواطف در دختران نوجوان ۱۶ تا ۱۸ ساله به ترتیب ۴۶ و ۵۹ درصد تاثیر معنی دار و مثبت داشت (۰۵/۰P <). با توجه به نتایج پژوهش، می توان گفت که آموزش هوش هیجانی روش موثر جهت افزایش کنترل عواطف و امید به زندگی در نوجوانان دختر بود. نتیجه گیری: به علت اثربخش بودن آموزش هوش هیجانی بر کنترل عواطف و امید به زندگی توصیه می شود که آموزش و پرورش این آموزش را به صورت کارگاه های گروهی در مدارس برای دانش آموزان به ویژه دانش آموزانی که امید به زندگی و توانایی کنترل عواطف پایینی دارند برگزار کنند. همچنین این آموزش را می توان در مراکز درمانی برای نوجوانانی که امید به زندگی پایینی دارند یا توانایی کنترل عواطف را در خود ندارند انجام شود.

کلیدواژه ها:

نوجوانان ، کنترل عواطف ، امید به زندگی ، هوش هیجانی.