مفهوم شناسی واژه حائک در خطبه ۱۹ نهج البلاغه با رویکرد انتقادی به معادل یابی های آن در ترجمه های فارسی

نظر به اینکه شمار قابل توجهی از کنایات، حاوی مضامین و پشتوانه­های فرهنگی می­باشد؛ بازآفرینی و معادل­یابی آن در زبان مقصد از چالش­های پیش­روی مترجمان است. نظریه­پردازان ترجمه، شیوه­های مختلفی برای رویارویی با این قبیل چالش­ها معرفی کرده­اند. پیتر نیومارک (۱۹۸۸) یکی از این صاحب­نظران است که با ارائه تقسیم­بندی پنج­گانه از مفاهیم فرهنگی برای بازگردانی آن، راهبردهایی را پیشنهاد داده است. پژوهش پیش­رو که با هدف شناسایی چالش­های پیش­روی مترجمان نهج­البلاغه در معادل­یابی یکی از مفاهیم و مقولات فرهنگ­بنیاد نهج­البلاغه سامان یافته است، کوشیده با روش توصیفی­تحلیلی و رویکرد انتقادی، معنای صحیح تعبیر کنایی «حائک بن حائک» در خطبه ۱۹  نهج البلاغه را تبیین نماید. بدین­منظور ضمن بررسی معانی و کاربرد این تعبیر در روایات مختلف، پنج ترجمه معاصر نهج­البلاغه از فیض­الاسلام، شهیدی، فقیهی، دشتی و انصاریان انتخاب گردید و با تکیه بر الگوی نیومارک مورد نقد و ارزیابی قرار گرفت. برآیند پژوهش، نشان داد که افزون بر بی پایه بودن شماری از روایاتی که این تعبیر در آن ها به کار رفته، جنبه فرهنگی این تعبیر کنایی از سوی مترجمان یاد شده، مورد غفلت قرار گرفته و آن ها با گرته برداری از تعبیر یاد شده و ارائه توضیحاتی در پانوشت، در انتقال معنا و مفهوم و بار فرهنگی نهفته در آن موفق عمل نکرده و دچار کج فهمی شده اند. با تتبع در کتب تاریخی و شروح نهج البلاغه و در نتیجه آشنایی با بستر فرهنگی این عبارت، معادل کارکردی «ابله نادان»، معادل مناسب تری برای این عبارت است.

کلیدواژه ها:

Nahj al-Balaghah ، Sermon ۱۹ ، Haik ، Translation ، Newmark ، Cultural themes ، ترجمه نهج البلاغه ، خطبه ۱۹ ، حائک ، نیومارک ، مضامین فرهنگی