تحلیل ماهیت «ایمان» و رابطه آن با علم، عمل و اقرار زبانی

مسئله «ایمان» از مهم ترین ارکان زندگی انسان و بحث بر انگیزترین موضوع ها در کتاب های کلامی به ویژه کتاب های کلامی قرون اولیه اسلام است. در اینکه حقیقت ایمان چیست و چه نسبتی با معرفت، رفتار و اقرار زبانی دارد دیدگاه های گوناگونی پدید آمده است و حتی در نگاه اولیه نوعی ناسازگاری بین آیاتی که ظهور در غیریت ایمان با معرفت، عمل و اقرار زبانی دارند با روایاتی که ایمان را تصدیق قلبی، عمل جوارحی و اقرار زبانی می دانند رخ می نماید. در این تحقیق با روش توصیفی، تحلیلی و با توجه به متون دینی ماهیت ایمان و رابطه  آن با علم، عمل و اقرار زبانی بررسی شده است و این نتیجه به دست آمده است که ایمان یک امر دورنی و از سنخ گرایش و تصدیق قلبی است نه از سنخ بینش و تصدیق منطقی. معرفت  و تصدیق منطقی همان گونه که عین ایمان نیست جزو آن نیز به شمار نمی آید، بلکه شرط لازم برای پیدایش ایمان است. صرف اقرار زبانی حاکی از وجود ایمان نیست و عدم اقرار زبانی از نبودن ایمان حکایت ندارد. عمل و رفتار آدمی در پیداش ایمان نقش داشته و از نتایج  آن به شمار می آید. ایمان قوی تمام رفتارهای انسان را به خود سوق می دهد و ایمانی که در مرتبه پایین قرار دارد آثار کمتری از خود بروز می دهد. در پایان راه حل سازگاری آیات و روایات در باب ایمان و رابطه آن با علم، عمل و اقرار زبانی پیشنهاد شده است.

کلیدواژه ها:

سنت الهی ، سنت تکوینی ، سنت تشریعی ، سعادت اخروی ، قرآن کریم ، هدایت