بررسی فردیت رمانتیسم در «حرف‎های همسایه»ی نیما با رویکرد سبکشناسی انتقادی

چکیدههدف مقاله حاضر بررسی جلوههای رمانتیسم، خاصه فردیت رمانتیک، در نامه‎ای از نیما است. نیما به تعبیر شفیعی کدکنی سرشاخه نوعی برداشت از رمانتیسم اروپایی محسوب میشود و تحت تاثیر رمانتیسم فرانسه است. از این رو، میتوان جلوههایی از آنچه رمانتیسم فردی و اجتماعی نامیده میشود را در نوشته‎های او یافت. برای این منظور، با استفاده از رویکرد سبکشناسی انتقادی جفریز میکوشیم جلوههایی از باور فردیت رمانتیک را در نامه‎ای از نامه‎های «حرف‎های همسایه» نیما نشان دهیم. سبکشناسی انتقادی توسط جفریز برای متمایزساختن روشاش از سبکشناسی ادبی مطرح شد. این رویکرد میکوشد تا با نقشهای پیشنهادی متنی مفهومی خود به بررسی ایدئولوژیهای آشکار و پنهان «متن» بپردازد. تاکید این رویکرد بر متن است و از این نظر با جریان سبکشناسی رایج مشابهت دارد. اما از آنجاکه برای تحلیل خاص خود ساختارها و نقشهایی قائل است، میتوان تفاوتهایی بین این دو جریان سبکشناسی قائل شد. بر این اساس، مقاله حاضر با به کار گیری این رویکرد به سراغ متنی از نیما میرود تا باوری به نام فردیت رمانتیک را در لایههای آشکار و پنهان این متن نشان دهد. یافتهها حاکی از آن است که میتوان جلوههایی از این باور رمانتیسم را در این نامه یافت اما این که بتوان به پشتوانه این یافتهها نیما را به مکتبی به نام رمانتیسم، با سرچشمه‎های اروپایی، پیوند داد همچنان محل بحث است؛ چراکه مکتبهای ادبی، هر یک، خاستگاهها و آبشخورهای اجتماعی و فلسفیای دارند که آن ها را برآمده و محصول زمانهشان میسازد. حال آیا میتوان این آبشخورها را در ایران یافت و نیما را رمانتیک دانست، هنوز استدلال‎ها و شواهد اجتماعی، تاریخی و فلسفی زیادی را می‎طلبد.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: رمانتیسم ، رمانتیک ، سبکشناسی انتقادی ، ایدئولوژی ، متن ، «حرف‎های همسایه«