گوناگونی ویژگی های رویشی، ظرفیت آنتی اکسیدانی و محتوای فنل و فلاونوئید کل برگ در جمعیت های بنفشه معطر (Viola odorata L.)

بنفشه معطر (Viola odorata L.) گیاهی چندساله از تیره Violaceae است که به­صورت خودرو در مناطقی از شمال ایران میروید. این پژوهش برای بررسی گوناگونی الگوی رشد رویشی و برخی ویژگی های بیوشیمیایی در ۱۰ جمعیت برگزیده گیاه بنفشه معطر در استان مازندران در اوایل بهمن ۱۴۰۱ پیش از آغاز گلدهی در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار انجام شد. رویشگاهها شامل الیمالات، لاویج، آبپری، پارک جنگلی نور، سیسنگان، نمکآبرود، کلارآباد، امامزاده عبدالله، لاریجان و خشتسر بودند. از هر رویشگاه در هر تکرار، ۱۰ نمونه گیاهی جمعآوری شد و صفات مربوط به خصوصیات رویشی، رنگدانه های نورساختی و ترکیبات فیتوشیمیایی برگ هر جمعیت ارزیابی گردید. نتایج نشان داد تمامی صفات در رویشگاههای مختلف تفاوت معنیدار نشان می دهند به طوری که بیشترین ارتفاع بوته و تعداد برگ در نمونههای مربوط به رویشگاههای الیمالات، لاویج و خشتسر مشاهده شد؛ بیشترین قطر ساقه اصلی و فرعی، وزن تر و خشک بوته، عرض و سطح برگ و قطر دمبرگ در رویشگاههای کلارآباد و نمکآبرود و سپس خشتسر گزارش گردید. بیشترین رنگدانه های نورساختی برگ در رویشگاههای غرب مازندران (کلارآباد و نمکآبرود) ارزیابی شد؛ بیشترین مقادیر ترکیبات فیتوشیمیایی مربوط به نمونه های رویشگاه لاریجان با بیشترین ارتفاع از سطح دریا (۴۱۱۵ متر) بود. تجزیه خوشهای رویشگاه های مختلف بر اساس صفات اندازهگیری شده، جمعیت های مختلف بنفشه معطر را به سه گروه مجزا تقسیمبندی کرد. در مجموع میتوان نتیجه گرفت که تفاوتهای جغرافیایی، یکی از مهم­ترین پارامترهای موثر بر رشد و کیفیت گیاهان زینتی و دارویی است. اغلب صفات مورفولوژیکی، رنگدانه های نورساختی برگ بنفشه و مواد موثره مانند فنل و فلاونوئید کل در جمعیتهای مورد بررسی دارای تفاوت زیادی بودند، که بخشی از این گوناگونی می تواند مربوط به ویژگی های ژنتیکی و بخشی وابسته به شرایط اقلیمی باشد.

کلیدواژه ها:

Biochemical traits ، Habitat ، Leaf characteristics ، Violet ، بنفشه ، خصوصیات برگ ، رویشگاه ، ویژگی های بیوشیمیایی