انتخاب هیبریدهای جدید متحمل به خشکی در آفتابگردان با استفاده از شاخص های تحمل به تنش

به منظور انتخاب هیبریدهای متحمل به خشکی، ۱۸ هیبرید جدید آفتابگردان به همراه رقم زرین در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در دو شرایط بدون تنش و تنش خشکی در دو ایستگاه تحقیقاتی (گرگان و گنبد) طی سال زراعی ۱۴۰۱-۱۴۰۰ مورد ارزیابی قرار گرفتند. بر مبنای عملکرد (عملکرد دانه و عملکرد روغن) در شرایط بدون تنش (Yp) و تنش خشکی (Ys)، شاخص های مختلف تحمل به تنش از قبیل شاخص تحمل به تنش (STI)، میانگین بهره وری (MP)، میانگین هندسی بهره وری (GMP)، میانگین هارمونیک (HM)، شاخص حساسیت به تنش (SSI) و شاخص تحمل (TOL) محاسبه شدند. نتایج تجزیه واریانس مرکب نشان داد که اثر محیط بیشترین درصد از کل تغییرات داده را توجیه کرد. تحلیل همبستگی بین عملکرد در شرایط بدون تنش و تنش خشکی و شاخص های تحمل به تنش نشان داد که شاخص های HM، MP، GMP و STI و به طور ویژه شاخص STI به عنوان مناسب ترین شاخص برای گزینش ژنوتیپ های متحمل به خشکی در آفتابگردان شناخته شد. همبستگی بین عملکرد روغن در شرایط بدون تنش و تنش خشکی در سطح احتمال ۵ درصد معنی دار بود. نمودارهای سه بعدی بر مبنای شاخص STI و عملکرد در شرایط بودن تنش و تنش خشکی نشان داد که هیبریدهای H۱۶، H۱۰، H۲، H۴ و H۱ از عملکرد مطلوبی در هردو شرایط بدون تنش و تنش خشکی برخوردار بودند و به عنوان متحمل ترین ژنوتیپ ها نسبت به تنش خشکی انتخاب شدند. بنابراین، می توان از این هیبریدها برای انجام آزمایشات بیشتر از جمله آزمایشات سازگاری در مناطق گرم مرطوب استفاده نمود.

کلیدواژه ها:

آفتابگردان ، تحلیل همبستگی ، عملکرد روغن ، نمودارهای سه بعدی