تاثیر پذیری سید عبدالله بلبری از وزن شعر کردی در منظومه «نجم القواعد»

سید عبد الله بلبری شاعر، نویسنده و عارف کرد دوره معاصر در فقه، تصوف و علوم عربی به زبان های کردی، فارسی و عربی آثار متعددی نوشته است. منظومه «نجم ­القواعد» او ارجوزه ای تعلیمی است که در ۵۴۵ بیت برای آموزش زبان عربی به شاگردان و فرزندش، نجم الدین محمد، نوشته است. این ارجوزه به سبک ارجوزه های تعلیمی در بحر رجز و با ابیات مصرع به نظم در آمده است. از بارزترین ویژگی های نجم القواعد ساختار عروضی هنجار گریز آن است. ناظم در مواردی ابیات را خارج از قواعد عروضی و زحافات رایج سروده است. در این مقاله با هدف تعیین موارد هنجارگریزی عروضی این منظومه و بیان علل آن، به شیوه توصیفی - تحلیلی گزیده ای از ابیات انتخاب و بررسی شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که سید عبد الله ضمن استفاده از اوزان متنوع بحر رجز، به دلیل اثرپذیری از وزن شعر کردی، علاوه بر تخطی از قاعده امتناع استفاده از زحاف کف، در مواردی حرف آخر برخی کلمات را در میانه ابیات ساکن کرده و در تبدیل همزه وصل به قطع و بالعکس و نیز قلب ضمه و کسره به سکون در میانه کلمه، از هنجار عروضی و صرفی عدول کرده است.

کلیدواژه ها:

سید عبد الله بلبری ، منظومه نحوی ، نجم القواعد ، وزن شعر ، عروض