چارچوب مفهومی تحول دیجیتال مبتنی بر رهبری الکترونیک در نظام آموزش عالی (مطالعه اقلیم کردستان عراق)

زمینه و هدف: مطابق شواهد موجود، آموزش عالی جزو سیستم­ های پیشرو در تحول دیجیتال جهانی بوده و در ترویج و ارتقای ابزارهای دیجیتال نیز نقش محوری ایفا می­ کند. اما تحول دیجیتال برای نظام آموزش عالی کشورهای در حال توسعه و تحت شرایط محیطی ناپایدار، دارای تاخیر و نواقص زیادی است. شناخت و تحلیل این عوامل با درنظر گرفتن شرایط زمینه­ای آن­ها می­تواند دانش مدیریت تحول دیجیتال را برای کشورهای در حال توسط بسط دهد. عراق یکی از این کشورهای در حال توسعه است که دانشگاه ­ها و آموزش عالی آن اخیرا گرایش به آموزش الکترونیک و تحول دیجیتال را آغاز کرده­اند اما هنوز با ابهامات زیادی در این زمینه مواجه هستند و نیازمند چارچوب­های تخصصی ­سازی شده برای تحلیل و برنامه­ریزی می­باشند. هدف از این پژوهش، ارائه چارچوب مفهومی تحول دیجیتال مبتنی بر رهبری الکترونیک در نظام آموزش عالی اقلیم کردستان عراق بود.روش شناسی: روش تحقیق از نوع کیفی با رویکرد تحلیل مضمون (تماتیک) انتخاب شد. مشارکت کنندگان شامل صاحب­نظران علمی (اساتید و پژوهشگران) و اجرایی (مدیران و کارشناسان خبره) آگاه و مسلط به موضوع پژوهش در نهادهای آموزش عالی و دانشگاه­های اقلیم کردستان عراق بود. تعداد نمونه بر حسب رسیدن به اشباع نظری ۱۹ نفر برآورد گردید. نمونه­گیری به روش قضاوتی (با تاکید بر دانش و تجربه) انجام شد. ابزار پژوهش شامل مصاحبه نیمه هدایت شده با دو روش حضوری و گفتگوی آنلاین بود.یافته ها: یافته­ های پژوهش نشان داد که شبکه مضامین مستخرج شامل ۹۶ مفهوم، ۲۵ مضمون فرعی، ۹ مضمون اصلی و ۴ مضمون کلی است. مضامین کلی شامل پیشران­های محیطی، رهبری سیستم آموزش عالی  تسهیل و بسترسازی و کارکردهای تحول دیجیتال در آموزش عالی اقلیم کردستان بود. از تجمیع مضامین کلی، اصلی و فرعی شبکه مضامین پژوهش ترسیم گردید.نتیجه گیری: براساس چارچوب مفهومی استخراج و ترسیم شده می­توان گفت که تحول دیجیتال در آموزش عالی اقلیم کردستان را بایستی یک فرایند چندبعدی و چندسطحی در نظر گرفت و برای برنامه­ ریزی، رهبری و ارزیابی پیشبرد آن، به شناخت و کنترل اثرات عوامل به مانند الگوی ترسیم شده دارد. از این رو به مدیریت آموزش عالی اقلیم کردستان پیشنهاد می­شود از چارچوب ارائه شده در این پژوهش برای مطالعه و برنامه­ ریزی تحول دیجیتال در سیستم موردنظر استفاده نمایند.

کلیدواژه ها:

تحول دانشگاه ها ، فناوری آموزشی ، دیجیتالی سازی آموزش ، رهبری آموزشی ، دانشگاه های عراق