بررسی خصوصیات جریان آب در شرایط وجود مالچ در آبیاری جویچه ای

روش های آبیاری سطحی به صورت گسترده ای در مناطق مختلف دنیا به خصوص مناطق خشک و نیمه خشک مورد استفاده قرار گرفته است، اما مدیریت نامناسب آنها منجر به تلفات زیاد آب در بخش کشاورزی شده است. استفاده از مالچ های پلاستیکی و آلی در  آبیاری جویچه ای سبب کاهش تلفات آب و افزایش راندمان آبیاری می شود. هدف اصلی این مقاله بررسی تاثیر مالچ و محل استقرار مالچ پلاستیکی در آبیاری جویچه ای روی پارامترهای هیدرولیکی جریان نظیر پیشروی، پسروی، رواناب و حجم نفوذ آب آبیاری است. آزمایش های مزرعه ای در سال ۱۴۰۱ در کرج انجام شد.  پنج تیمار در نظر گرفته شد که سه تیمار دارای مالچ پلاستیکی شامل مالچ روی پشته (R)، مالچ کف جویچه (F) و مالچ روی پشته و کف جویچه (FR) و یک تیمار شامل مالچ آلی از کاه و کلش گندم (OM) و یک تیمار بدون مالچ یا شاهد (C) در نظر گرفته شد. با اعمال مدیریت آبیاری یکسان، مشاهده شد که استفاده از مالچ با حفظ رطوبت خاک و کاهش محیط خیس شده سبب افزایش تلفات آب می گردد. بیشترین مقدار رواناب تولیدی و سریعترین زمان پیشروی به ترتیب برای تیمارهای FR، F، OM، R و C بودند و عکس همین ترتیب در مقدار حجم آب نفوذ یافته در مزرعه حاصل شد. در نتیجه در حالت استفاده از مالچ باید تغییرات اساسی در پارامترهای مدیریتی یعنی دبی ورودی، زمان قطع، طول مزرعه و یا ترکیبی از این حالت ها به کارگیری شود. همچنین پیشنهاد می شود با توجه به نقش مالچ در حفظ رطوبت خاک در صورت استفاده از مالچ در تحقیقات آینده تکنیک کم آبیاری نیز مورد بررسی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

واژه های کلیدی: آبیاری سطحی ، رواناب ، زمان پیشروی ، مالچ پلاستیکی ، مالچ آلی