ارزیابی شاخص های تاب آوری در مقابله با آتش سوزی ناشی از زلزله در شهر تهران با استفاده از تکنیک تحلیل شبکه

زمینه و هدف: تجارب به دست آمده از رخداد زلزله در کشورهای مختلف جهان نشان می­دهد که وقوع این پدیده می­تواند با آتش­سوزی همراه باشد و در این شرایط، معضلات مدیریت بحران افزایش خواهد یافت. لذا، این پژوهش با هدف ارزیابی شاخص­های تاب آوری در مقابله با آتش سوزی ناشی از زلزله در شهر تهران با استفاده از تکنیک تحلیل ­شبکه انجام شد. مواد و روش ها: در این پژوهش توصیفی، برای سنجش ارتباط بین متغیرهای تحقیق، پرسش نامه محقق ساخته شامل سه معیار اصلی و ۲۱ زیرمعیار بین ۱۰ نفر از کارشناسان مدیریت ­شهری، و آتش نشان های با سابقه­ شهر تهران توزیع شد. برای شناسایی معیار­های پژوهش، اولویت بندی زیرمعیار­ها و ارزیابی نحوه تاثیرگذاری و تاثیرپذیری معیار­ها به ترتیب از تکنیک دلفی، روش ANP و تکنیک DEMATEL استفاده شد. همچنین، برای اولویت بندی و وزن دهی نهایی معیارها از نرم افزار سوپردسیژن استفاده شد. یافته ها: نتایج نشان داد که شاخص "مدیریت و منابع" با وزن نهائی ۰/۴۷۵ مهم ترین و موثرترین معیار بوده که از بیش ترین تعامل با سایر معیارها برخوردار بوده است. از طرفی، معیار "عملکرد زیرساخت های شهری" به عنوان تاثیرپذیرترین معیار شناخته شد. همچنین، زیرشاخص "طراحی ساختمان های ضد­زلزله و ضد­حریق" با وزن نهائی ۰/۰۹۵ اولویت اول را به خود اختصاص داد. نتیجه گیری: به طور کلی، می توان اذعان داشت که به منظور اعمال مدیریت مناسب و تخصیص منابع مورد نیاز، با تشکیل ستاد مدیریت بحران می توان نسبت به پیش­بینی شرایط ایجاد شده پس از زلزله اقدام و بهترین راهکار برای هر سناریوی محتمل را پیشنهاد داد. همچنین، توصیه می­شود همه­ این راهبردها با انجام مانورهایی تمرین شوند و تجهیزات و منابع لازم در نقاط مختلف شهر تدارک دیده شوند. ضمن آن که باید در روند ساخت و سازها در مناطق مختلف به نقشه گسل­های تهران توجه و در این خصوص از فناوری­های نوین مقاوم­سازی در برابر زلزله استفاده ­شود.

کلیدواژه ها:

Resilience ، Fire ، Earthquake ، Network analysis ، Dematel ، تاب آوری ، آتش سوزی ، زلزله ، تحلیل شبکه ، روش دیمتل