نقد تفسیر مشهور آیه ۵۲ سوره حج با روی کرد دانش لغت و تفسیر قرآن با قرآن

ترجمه و تفسیر واژگان ازجمله مباحث مهم علم تفسیر است که گاه سبب می شود واژه از معنای اصیل و مراد حقیقی دور گردد و معانی ثانوی، بعید و گاه نوین جای گزین آن شود. توجه به تحول لغت در هنگام بررسی متون کهن از اهمیت شایانی برخوردار است؛ زیرا کلام در متون قدیم با عنایت به معنای اصیل و حاکم در آن برهه زمانی صادرشده است و متاخران با عنایت به معانی غیر از آن معنای اصیل به متن توجه می کنند. واژه منی و دو مشتق آن یعنی تمنی و امنیته در آیه ۵۲ حج از جمله این موارد است. در کتب لغت قدیم معنای اصیل منی را مرگ و تقدیر گرفته اند؛ درحالی که مفسران واژه تمنی را در معنای آرزو (الامنیه) لحاظ کرده اند. در پی آن پرسش از امکان نفوذ شیطان در ساحت وحی و ماجرای غرانیق در کتب تفاسیر و... در تاملات کلامی مسلمانان ایجاد شده است. در این مطالعه با درنگ و تامل در معنای این واژگان در کتب لغت قدیم و توجه به سیاق و حقیقت وحی، احتمال حمل واژه تمنی بر معنای رسیدن و مقدر شدن زمان مرگ پیامبران را مرور خواهیم کرد. فرضیه ما در این مطالعه آن است که تمنا به معنای مرگ، و امنیه نیز به معنای آرزو است. با این روی کرد مرجع ضمیر هاء در کلمه امنیته در آیه ۵۲ سوره حج نیز شیطان خواهد بود.

کلیدواژه ها:

غرانیق ، حج/ ۵۲ ، مفردات قرآن کریم ، تمنی