ارزیابی روند گسترش آبکندها در بازه زمانی ۵۶ ساله (۱۳۴۶-۱۴۰۲) و برآورد فرسایش و رسوب در حوزه آبخیز دشت جیحون شهرستان بندر خمیر

هدف از این پژوهش، بررسی روند گسترش آبکندها و تعیین مقدار فرسایش و رسوب در حوزه آبخیز دشت جیحون است. برای این منظور، از عکس های هوایی سال های ۱۳۴۶ و ۱۳۷۳، تصاویر تارخی گوگل ارث در سال ۱۳۹۱ و تصویربرداری پهپاد در سال ۱۴۰۲ استفاده شد. همچنین جهت برآورد فرسایش های سطحی از مدل های WaTEM/SEDEM و RUSLE استفاده شد. به منظور برآورد مقدار فرسایش آبکندی از تصویربرداری پهپاد با GSD ۳ سانتی متر استفاده و نقشه گسترش آبکندها استخراج شد. سپس با اندازه گیری مشخصات مورفومتریک آبکندها، مقدار هدررفت خاک ناشی از فرسایش آبکندی برآورد گردید. نتایج نشان داد، سطح آبکندها از ۶۴/۱۳۲ هکتار در سال ۱۳۳۶ به ۳۹/۳۲۶ هکتار در سال ۱۴۰۲ رسیده است که حاکی از نرخ پیشروی ۴۶/۳ هکتار در سال را دارد. مشخصات مورفومتری آبکندها در ۴۸۱ نقطه با استفاده از DEM پهپاد با دقت ۶ سانتی متر اندازه گیری شد. متوسط عمق آبکندها ۰۱/۱ متر بوده و به طور کلی می توان گفت آبکندهای منطقه بیش تر آبکندهای کوچک و تا حدودی متوسط می باشند. متوسط فرسایش خاک ناشی از فرسایش های سطحی به طور متوسط حدود ۴۰/۳ تن در هکتار در سال است. مقدار کل هدررفت خاک در اثر فرسایش آبکندی به طور متوسط حدود ۵۲ هزار تن در سال، برآورد گردید. بر این اساس میانگین ۵۶ ساله (۱۴۰۲-۱۳۴۶) هدررفت خاک در اثر فرسایش آبکندی حدود ۱۲ تن در هکتار در سال محاسبه شد. در نهایت مقدار کل سالانه هدررفت خاک در اثر انواع فرسایش، معادل حدود ۴/۱۵ تن از هر هکتار در سال برآورد گردید.

کلیدواژه ها:

آبکند ، پهپاد ، مدل های فرسایش ، مورفومتری ، مدل رقومی ارتفاع