اثر اصلاح نظام قیمت گذاری بر بهره وری آب در بخش کشاورزی از منظر توسعه پایدار (مطالعه موردی: دشت عجب شیر)

آب یکی از عوامل محدودکننده توسعه اقتصاد کشاورزی کشور است و نحوه صحیح تخصیص این نهاده در بین فعالیت های مختلف کشاورزی جهت بهبود کارایی آن، از اهداف اصلی سیاست گذاران بخش کشاورزی می باشد. بهبود بهره وری آب می تواند معیار مناسبی جهت شناسایی سیاست مناسب تخصیص آب در هر منطقه باشد. در این تحقیق از تکنیک برنامه ریزی ریاضی مثبت (PMP) برای تحلیل اثرات مختلف کاربرد سیاست های قیمت گذاری آب در دشت عجب شیر بهره گرفته شده است. برای جمع آوری اطلاعات از روش نمونه گیری تصادفی ساده و مصاحبه حضوری از زارعان در سال زراعی (۱۴۰۰-۱۳۹۹) استفاده شد. چهار سناریو در رابطه با قیمت و مقدار آب مصرفی جهت مدیریت تقاضای آب کشاورزی برای محصولات عمده زراعی شامل گندم، جو، سیب زمینی و پیاز، محصولات عمده باغی شامل انگور، بادام و گردو اعمال گردیدنتایج نشان داد که برای همه محصولات منتخب با افزایش قیمت آب در اکثر سناریوهای اعمالی، سطح زیرکشت کاهش و بهره وری آب افزایش می یابد. همچنین بر اساس شاخص میانگین سود خالص به ازای هر قطره (NBPD) محصولات انتخابی، گردو با ۱۸۷۹۱۰ ریال به ازای هر متر مکعب آب، بادام با ۱۸۰۲۴۷ ریال به ازای هر متر مکعب آب و سیب زمینی با ۸۳۸۲۷ ریال در هر متر مکعب آب بالاترین مقدار شاخص را دارند.طبق این مطالعه، افزایش قیمت آب و اصلاح الگوی کشت با در نظر گرفتن ارکان توسعه پایدار از اقدامات موثر برای افزایش بهره وری آب می باشد و مدیریت بهینه تقاضای آب می تواند از اتلاف و هدر رفتن آن جلوگیری کند.

کلیدواژه ها:

بهره وری ، توسعه پایدار ، مدیریت منابع آب ، مدل برنامه ریزی ریاضی مثبت ، نظام قیمت گذاری