بررسی میزان فرونشست کلان شهر تهران با استفاده از تکنیک تداخل سنجی پراکنش گر دائم و تصاویر راداری سنتینل-۱

زمینه و هدف بسیاری از شهرهای جهان به دلیل تنش های زیست محیطی ناشی از توسعه شهری با مشکل فرونشست زمین مواجه هستند. شرایط اقلیمی خشک و نیمه خشک حاکم بر اغلب نواحی داخلی ایران و لزوم بهره برداری روزافزون صنعتی، کشاورزی و آب شرب بر منابع آب زیرزمینی و همچنین توسعه شهرنشینی، زیرساخت مناسبی را برای رخداد این پدیده به خصوص در کلان شهر تهران فراهم کرده است.  روش: در این پژوهش، ۳۱ تصویر سنتینل-۱ با استفاده از تکنیک سری زمانی تداخل سنجی پراکنش گر دائم (PSI) در طول بازه زمانی سال ۱۴۰۱ پردازش و نقشه میانگین نرخ تغییرات سالانه فرونشست کلان شهر تهران تولید شد. درنهایت، پس از صحت سنجی نتایج با مشاهدات ایستگاه GPS، نسبت به تبیین رابطه بین فرونشست زمین و بهره برداری از منابع آب زیرزمینی به عنوان مهم ترین عامل ایجابی تغییرات سطح در محدود مطالعاتی اقدام شد.  یافته ها یافته ها نشان دادند الگوی فرونشست حادث شده با حرکت از سمت دشت به سمت مناطق شهری، دارای روند کاهشی است. بیشترین میزان فرونشست زمین با نرخ -۴۳ میلی متر در سال در بخش های جنوب و جنوب غربی تهران رخ داده است. مناطق ۱۰، ۱۱، ۱۲، ۱۶، ۱۷، ۱۸، ۱۹ و بخش هایی از منطقه ۲۰ که حدود ۲۶ درصد از جمعیت تهران را تشکیل می دهند، درگیر فرونشست زمین هستند. افت سطح آب چاه های مشاهده ای در مناطقی که حداکثر نرخ فرونشست سطح در آن ها رخ داده است، قابل توجه بوده است. از دیگر یافته های پژوهش، کاهش تراز آب زیرزمینی از شمال به جنوب تهران است و این بدین معنی است که عمق آب در مناطق جنوبی تهران در اثر فعالیت های انسانی مانند پمپاژ آب کاهش یافته است. نتیجه گیری بررسی ها نشان می دهند که افزایش فشار بر آبخوان از طریق پمپاژ آب از چاه های محدوده مطالعاتی به جهت مصارف مختلف صنعتی، کشاورزی و آب شرب به تشدید این مخاطره طبیعی در مقیاس وسیعی منجر شده است.

کلیدواژه ها:

Differential Interferometry ، Time Series Analysis ، Underground Water Resource ، Radar interferometry ، Tehran Metropolitan ، تداخل سنجی تفاضلی ، تحلیل سری زمانی ، منابع آب زیرزمینی ، تصاویر رادار ، کلان شهر تهران