بررسی رابطه آتش سوزی با پارامترهای توپوگرافی و زیست محیطی

با توجه به آتش سوزی های مکرر در منطقه ارسباران که یکی از عوامل مهم اختلال در این اکوسیستم جنگلی می باشد ضروریست تا مهمترین عوامل موثر بر آتشسوزی جنگل ها بررسی گردد. هدف از تحقیق حاضر، بهره گیری از فناوری RS&GIS و قابلیت های فنی سامانه GEE جهت تهیه نقشه نقاط وقوعآتش سوزی شده و حساس به آتشسوزی و بررسی رابطه آتش سوزی با وضعیت توپوگرافی (طبقات ارتفاع، شیب جهت)، فاصله از مناطق مسکونی و جاده. طبقات پوشش زمین و کاربری اراضی. تراکم و تیپ جنگل و تراکم و تیپ مرتع است. برای تهیه نقشه آتش سوزی جنگل از شاخص تفاضلی RcINBR بر رویتصاویر لندست ۸ مربوط به ۹سال (۲۰۱۲ تا ۲۰۲۰) استفاده شد و از ترکیب مناطق دجار حریق شده ‎۹ سال اخیر، نقشه نهایی تجمعی آتشسوزی نیز بدست آمد، اغلب آتشسوزی ها در ارتفاعات پائین رخ داده اند. تعداد وقوع آتشسوزی در دامنه شیب ۵۰/-۱۰ بیش از سایر مناطق بود. تعداد وقوع آتشسوزی فارغ از جهت جغرافیایی دامنه می باشد. با افزایش فاصله از روستا، زمین های زراعی و جاده، تعداد آتشسوزی ها هم کم شده است. بیشترین آتشسوزی در مراتع متراکم و نیمه متراکم اتفاق افتاده است. تنها یک سوم آتشسوزی ها در داخل جنگل ها اتفاق افتاده است. تیپ جنگلی سیاه تلو و تیپ مرتعی گون -علف بره بیش از نصف آتشسوزی های واقع شده در ارسباران را به خودش اختصاص داده است. حدود سه چهارم آتشسوزی ها در محدوده شهرستان های خدافرین و کلیبر اتفاق افتاده و شهرستانهای ورزقان، جلف، هوراند و اهر در رتبه های بعدی قرار دارند. هر چند منشا اغلب آتشسوزی های ارسباران، انسانی است اما نباید نقش غیرمستقیم عوامل فیزیوگرافی نظیر شیب ارتفاع از سطح دریا و جهت جغرافیایی را در تشکیل تیپ و تراکم پوشش گیاهی (به عنوان کیفیت ماده سوختنی) از نظر دور داشت.

کلیدواژه ها:

آتش سوزی ، GIS ، RS ، GEE ، ارسباران