تحلیل عوامل موثر بر اشتغال بهره برداران بخش کشاورزی به فعالیت های غیرکشاورزی در شهرستان سبزوار

در سال های اخیر، بخش غیرکشاورزی به گونه ای گسترده به عنوان ابزاری برای کاهش فقر روستایی و ایجاد اشتغال سودآور برای نیروی کار روستایی شناخته شده است. در ایران فعالیت های غیرکشاورزی در مناطق روستایی به علت خشکسالی های اخیر کشور، بحران منابع آب و گرایش جوانان روستایی به این نوع فعالیت ها رشد زیادی داشته است. به طوری که بر مبنای سرشماری نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، ۷/۴۹ درصد از شاغلان مناطق روستایی در کل کشور در بخش غیرکشاورزی شاغل بوده اند. از این رو، پژوهش حاضر به تحلیل عوامل موثر بر اشتغال بهره برداران بخش کشاورزی به فعالیت های غیرکشاورزی در شهرستان سبزوار پرداخته است. داده ها با تکمیل پرسشنامه و روش نمونه گیری تصادفی ساده در دسترس از ۲۰۸ نفر از کل کشاورزان این شهرستان در سال زراعی۱۴۰۰-۱۳۹۹به دست آمده و با بهره گیری از مدل لاجیت دوگانه تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که تعداد ۱۱۲ نفر (۸/۵۳ درصد) از کشاورزان دارای فعالیت غیرکشاورزی اند که حدود ۶/۱۹درصد (۲۲ نفر) از آنان فعالیت دولتی، ۴/۳۰ درصد فعالیت خصوصی و ۵۰ درصد از کشاورزان به صورت آزاد به فعالیت غیرکشاورزی مشغول اند. نتایج مدل لاجیت نیز نشان داد که عوامل اجتماعی-اقتصادی شامل سطح تحصیلات و تعداد اعضای خانوار کشاورز، اثر مثبت و از سوی دیگر متغیرهای سن کشاورز، سطح زیرکشت، تجربه فعالیت کشاورزی، تنوع فعالیت کشاورزی و میزان درآمد کشاورزی اثر منفی بر احتمال اشتغال کشاورزان به فعالیت غیرکشاورزی دارند. پیشنهاد می شود که دولت با بالا بردن سطح توانایی های فنی و مهارتی روستاییان از طریق ارائه خدمات آموزش فنی حرفه ای متناسب با ایجاد کارآفرینی در مناطق روستایی در سطح مدارس و دانشگاه ها اقدام کند.

کلیدواژه ها:

اشتغال ، درآمد کشاورزی ، مدل لاجیت دوگانه