اهمیت دانش بومی در حفاظت از گیاهان دارویی اکوسیستم زاگرس در استان چهارمحال و بختیاری (مطالعه موردی: گیاه (Allium jesdianum

در رهیافت مدیریت پایدار جنگل برنقش کلیدی جوامع محلی در مدیریت منابع طبیعی تاکیدشده است . دانش جوامع بومی جنگل با سنت هایی در ارتباط است که سبب سازگاری زندگی جوامع محلی با محیط پیرامون خود می شود. لذا بررسی دانش سنتی جوامع محلی درباره گیاهان و فرآوردههای جنگلی و به ویژه محصولات غیرچوبی جنگلی می تواند گام بزرگی در راستای حفاظت از اکوسیستم های جنگلی و مدیریت پایدار جنگل باشد. بررسی ها نشان می دهد که تاکنون محصولات جنگلی غیرچوبی دربین جوامع محلی جنگل های زاگرس به شکل جامعی مورد بررسی قرار نگرفته اند. لذا انجام مطالعات دانش بومی جنگل در این استان می تواند راهگشای بسیاری از مشکلات و ابهامات حفاظت و مدیریت پایدار بسیاری ازگونه های گیاهی شود. پژوهش حاضر به بررسی و مستندسازی دانش بومی گیاه Allium jesdianum Boiss &Buhse در راستای حفاظت و مدیریت پایدار جنگل های بلوط زاگرس در استان چهارمحال و بختیاری می پردازد. در این پژوهش از روش گلوله برفی (Snowball sampling) و پرسشنامه های نیمه ساختاری و بحث آزاد برای گردآوری اطلاعات دانش بومی استفاده شد. همچنین از شاخص B (محدوده جغرافیایی ) و C (اندازه جمعیت های کوچک ) شیوه نامه اتحادیه بین المللی حفاظت از طبیعت (IUCN) برای تعیین وضعیت حفاظتی گونه موردمطالعه استفاده گردید. دراین مطالعه در مجموع با ۵۶ نفر از خبرگان محلی درباره دانش سنتی استفاده از گیاه موردنظر و میزان برداشت سالیانه آن مصاحبه شد. نتایج حاصل از این مطالعه نشان می دهد که برگها و ساقه این گیاه دارای کاربردهای دارویی و خوراکی متعددی هستند و محبوبیت بالای آن دربین جوامع محلی سبب برداشت های بی رویه آن شده است . همچنین بررسی وضعیت حفاظتی گونه نشان می دهد که این گونه در استان چهارمحال و بختیاری به شدت در معرض خطر انقراض (CR) قراردارد. لذا پیشنهاد می گردد که دستگاههای متولی امر هرچه سریعتر اقدامات لازم برای حفاظت از این گونهگیاهی باارزش را مبذول بفرمایند و همچنین بااهلی سازی و کاشت آن سبب اشتغالزایی و درآمدزایی در سطح استان شوند

کلیدواژه ها:

حفاظت ، محصولات غیرچوبی ، دانش بومی ، توسعه پایدار ، زاگرس