تاثیر قرائت ابن مسعود بر شکل گیری و تثبیت ایده «واو مقحمه» در میان نحویان کوفه

مطالعه مصاحف و قرائات غیر رسمی قرآن، اکنون، نه تنها برای شناخت تاریخ جمع قرآن، بلکه برای شناخت چگونگی شکل گیری قرائات و آرای نحوی حول آن ها ضرورتی بایسته دارد و در این راستا مصحف و قرائت ابن مسعود، حائز توجهی دوچندان است. مطابق گزارشات تاریخی، این مصحف تا بیش از دو قرن به عنوان مرجعی در قرائت، برای اهالی کوفه شناخته می شده است. مصحف ابن مسعود، نه تنها بر قاریان کوفی پس از او، بلکه بر شکل گیری آرای نحویان مکتب کوفه نیز تاثیر شایانی داشته و گاه سبب ایجاد منازعاتی میان دو مکتب نحوی کوفه و بصره گشته است. این پژوهش با بهره گیری از روش توصیفی – تحلیلی، در جستجوی تاثیر قرائت ابن مسعود بر شکل گیری ایده «واو مقحمه» در نزد نحویان کوفه است. نتایج پژوهش نشان می دهد که فراء نحوی با تاثیرپذیری از قرائت ابن مسعود از آیه ۷۰ یوسف، ایده «واو مقحمه» را نخست، در بحث جواب شرط «لما» و «حتی اذا» در آیات ۱۵ یوسف، ۱۰۴ صافات، ۷۳ زمر و ۹۷ انبیاء طرح و سپس آن را به مبحث وصف در آیات ۱۷۷ بقره و ۱۶۲ نساء تسری می دهد که این توسعه را باید در ضمن قرائتی دیگر از ابن مسعود از آیه ۵۰ احزاب جستجو کرد. در نهایت باید اذعان نمود که مهم ترین عامل تثبیت ایده «واو مقحمه» در مکتب نحوی کوفه، التزام و توجه این مکتب به مصحف و قرائت ابن مسعود به عنوان یک مرجع نحوی است؛ منبعی که بصریان چنین جایگاهی را برای آن قائل نیستند.

کلیدواژه ها:

فراء نحوی ، مصحف ابن مسعود ، نحو کوفه ، واو مقحمه ، واو زائده