بررسی تاثیر کود سیلیکات پتاسیم در کنترل بیماری سوختگی غلاف برگ برنج در مزرعه

مقدمه: بیماری سوختگی غلاف برگ برنج ناشی از  قارچ Rhizoctonia solani Kühn (گروه آناستوموزی AG-۱ IA)  بیماری مهم برنج از لحاظ اقتصادی در دنیا است که به طور چشم گیر عملکرد برنج و کیفیت بذر را کاهش می دهد. در حال حاضر مهم ترین راه مدیریت بیماری سوختگی غلاف برگ برنج، بهره گیری از روش های زراعی و کاربرد قارچ کش ها در مزرعه است. از جمله روش های زراعی موثر در مدیریت این بیماری، مصرف بهینه و مناسب کودهای شیمیایی است. کود سیلیکات پتاسیم یکی از کودهای شیمیایی موثر و مفید در کنترل و کاهش بیماری سوختگی غلاف برنج است. مصرف این عنصر به ویژه در خاک های فقیر یا خاک های حاوی مقادیر ناکافی عناصر، می تواند در کنترل بیماری سوختگی غلاف موثر باشد. هدف از این مطالعه، بررسی تاثیر محلول پاشی کود سیلیکات پتاسیم بر کنترل بیماری سوختگی غلاف و عملکرد محصول تحت شرایط مزرعه ای بود.مواد و روش ها:  جدایه بیمارگر Rhizoctonia solani AG-۱ IA روی مخلوط پوسته و بذر برنج تکثیر و به عنوان مایه تلقیح استفاده شد. آزمایش به صورت فاکتوریل با دو فاکتور در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار طی دو سال زراعی ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ در موسسه تحقیقات برنج کشور (رشت) اجرا شد. فاکتور اول، غلظت های مختلف محلول پاشی در پنج سطح شامل محلول پاشی کود سیلیکات پتاسیم به میزان صفر (شاهد)، یک، دو و سه کیلوگرم در هکتار و محلول پاشی قارچ کش پروپیکونازول به میزان یک لیتر در هکتار و فاکتور دوم، تعداد دفعات محلول پاشی در دو سطح شامل یک مرحله ای (آغاز مرحله پنجه زنی) و دو مرحله ای (آغاز مراحل پنجه زنی و آبستنی) بود. صفات اندازه گیری شده شامل شدت و میزان وقوع بیماری و عملکرد دانه بود. تجزیه واریانس داده ها با استفاده از نرم افزار SAS و مقایسه میانگین ها با استفاده از آزمون توکی در سطح احتمال پنج درصد انجام شد.یافته های تحقیق: نتایج به دست آمده از تحقیق حاضر نشان داد که استفاده از کود سیلیکات پتاسیم به میزان دو کیلوگرم در هکتار در مزرعه سبب کاهش بیماری سوختگی غلاف برگ برنج شد. نتایج نشان داد که در شرایط کاربرد کود سیلیکات پتاسیم، شدت بیماری سوختگی غلاف در سال های اول و دوم آزمایش به ترتیب ۰۰/۱۳ و ۴۷/۱۲ درصد و میزان وقوع بیماری به ترتیب ۱۲/۱۴ و ۹۰/۱۳ درصد بود، در حالی که با مصرف قارچ کش پروپیکونازول، شدت بیماری در سال های اول و دوم به ترتیب ۲۱/۱۱ و ۷۷/۱۰ درصد و میزان وقوع بیماری به ترتیب ۹۷/۱۰ و ۶۰/۱۰ درصد بود. در مقابل در تیمار شاهد، شدت بیماری در سال های اول و دوم به ترتیب ۸۵/۱۵ و ۰۲/۱۶ درصد و میزان وقوع بیماری به ترتیب ۶۳/۲۰ و ۸/ ۲۰ درصد اندازه گیری شد. اگرچه تاثیر کود سیلیکات پتاسیم در کاهش توسعه بیماری (شدت و میزان وقوع بیماری) کم تر از اثر کاهش دهندگی قارچ کش پروپیکونازول بود، اما نسبت به تیمار شاهد اثر بازدارندگی مناسب و قابل توجهی در توسعه بیماری داشت. به این ترتیب، در زمین هایی که در سال قبل، ارقام حساس به بیماری سوختگی غلاف کشت شده و یا بیماری با شدت زیاد مشاهده شده باشد و مزرعه مستعد آلودگی به بیماری سوختگی غلاف برگ برنج باشد، می توان استفاده از کود سیلیکات پتاسیم همراه با قارچ کش پروپیکونازول را جهت کنترل بیماری توصیه کرد.نتیجه گیری: نتایج به دست آمده از این مطالعه نشان داد که استفاده از کود سیلیکات پتاسیم به میزان دو کیلوگرم در هکتار در یک مرحله و در زمان آغاز پنجه زنی برنج سبب کاهش توسعه بیماری سوختگی غلاف شد. علاوه بر این، تفاوت معنی داری در کاهش شدت و وقوع بیماری بین میزان بیش تر کود سیلیکات پتاسیم بررسی شده در این آزمایش (سه کیلوگرم در هکتار) با میزان توصیه شده توسط شرکت سازنده (دو کیلوگرم در هکتار) و همچنین استفاده از کود بین یک (آغاز پنجه زنی) و دو مرحله از رشد گیاه (آغاز پنجه زنی و آبستنی) مشاهده نشد. بنابراین، استفاده از غلظت کم تر کود سیلیکات پتاسیم (دو کیلوگرم در هکتار) در یک مرحله رشدی (آغاز پنجه زنی) به منظور کاهش بیماری سوختگی غلاف برگ برنج پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

شدت بیماری ، قارچ کش پروپیکونازول ، مدیریت بیماری ، Rhizoctonia solani Kühn