راهبردهای سازگاری بهره برداران ترکمن در مواجهه با تغییر اقلیم (مطالعه موردی: حوزه آبخیز قره دونگ استان گلستان)

سابقه و هدف با توجه به رخداد تغییرات اقلیمی در دهه های اخیر، سیستم های دامداری سنتی متکی به مراتع با چالش جدی مواجه شده اند. در این راستا، استفاده از راهبردهای سازگاری، به عنوان راهکاری برای کاهش میزان آسیب پذیری بهره برداران مرتعی ضرورت پیدا می کند. این تحقیق به بررسی راهبردهای سازگاری بهره برداران ترکمن در مواجهه با تغییر اقلیم منطقه قره دونگ استان گلستان پرداخته است. مواد و روش ها  این پژوهش از نوع توصیفی بوده که با فن پیمایش انجام شده است. جامعه آماری تحقیق ۲۴۹ بهره بردار از ۷ سامان عرفی در منطقه قره دونگ استان گلستان بوده که ۱۴۸ نفر از آنها براساس جدول کرجسی مورگان به عنوان حجم نمونه به روش طبقه ای تصادفی انتخاب شدند. ابزار سنجش تحقیق، پرسش نامه محقق ساخت بود. روایی محتوایی پرسش نامه با استفاده از نظرات کارشناسان تخصصی مرتع داری و پایایی آن با محاسبه ضریب آلفای کرونباخ تایید شد. نتایج  نتایج نشان داد که میزان سازگاری بهره برداران در مواجهه با تغییر اقلیم، متوسط رو به زیاد است. یافته ها حکایت از آن دارد که تفاوت معنی داری در استفاده از راهبردهای سازگاری با تغییرات اقلیم در بین بهره برداران وجود دارد. به طوری که راهبردهای ترکیبی- توسعه ای، پس انداز و صرفه جویی و اضطراری، بیشترین راهبردهای مورد استفاده تشخیص داده شد. همچنین نتایج نشان داد بین متغیرهای سابقه دامداری و میزان درآمد حاصل از آن در سطح ۹۹ درصد اطمینان و متغیرهای سن، تعداد اعضای خانوار و میزان درآمد حاصل از مشاغل غیردامداری در سطح ۹۵ درصد اطمینان با میزان سازگاری بهره برداران در برخورد با تغییرات اقلیم رابطه مثبت و معنی دار وجود دارد. نتیجه گیری وابستگی معیشتی بهره برداران به مرتع و تک بعدی بودن منبع اقتصادی بیشتر آنها باعث می شود تا ادامه روند تغییرات اقلیمی، میزان آسیب پذیری آنها را افزایش دهد. از این رو اتخاذ فعالیت های جدید در قالب تنوع بخشی به منابع درآمدی و ایجاد فرصت های شغلی جایگزین و استفاده چندمنظوره از مراتع، سازگاری بیشتر بهره برداران با تغییرات اقلیمی را به همراه خواهد داشت.

کلیدواژه ها:

غییر اقلیم ، محدودیت سازگاری ، آسیب پذیری ، بهره بردار مرتع ، قره دونگ