روزنامه عروه الوثقی و تاثیر ضد استعماری آن در جهان اسلام

مطبوعات ایران ، همزمان با تلاش های اصلاح گرایانه عباس میرزا و به دنبال بازگشت دانشجویان ایرانی ازخارج از کشور، ظهور کرد. نخستین روزنامه توسط میرزاصالح شیرازی در دوره محمدشاه قاجار منتشر شد ویاز جمله کسانی بود که به همت عباس میرزا در سال ۱۲۳۰ ه.ق. به خارج از کشور اعزام شده بود. تا صدورفرمان مشروطیت در ایران، به جز روزنامه هایی که در خارج از کشور چاپ می شدند، همه تمجید از شاهان وروزنامه حکومتی بوده است. روزنامه هایی که در بیداری مردم ایران عهد قاجار تاثیر زیادی گذاشت، روزنامههای غیردولتی بودند که در خارج از کشور چاپ می شدند.یکی از روزنامه های خارج از کشور که در پاریس و به زبان عربی چاپ می شد، روزنامه عروه الوثقی بود. اینروزنامه که حاوی افکار و اندیشه های دو اندیشمند بزرگ جهان اسلام سیدجمال الدین اسدآبادی و محمدعبده بود، نخستین ضربات را در کشورهای اسلامی بر پیکر استعمار وارد ساخت.این جریده توانست با ایجاد ارتباط بین همه گروه های مردم، روحانیون داخل ایران و روشنفکران ایرانی دراروپا پلی را ایجاد کنند. روزنامه عروه الوثقی، مهم ترین سند در خصوص اندیشه ها و عملکرد و منبع استخراجافکار، آموزش های سیاسی و اجتماعی سیدجمال الدین است. این نشریه در ۱۸ شماره در مدت ۸ ماه ، ازتاریخ ۱۵ جمادی الاولی ۱۳۰۱ ه.ق/ ۱۳ مارس ۱۸۸۴ م. تا ۲۶ ذی الحجه / ۱۷ اکتبر منتشر شد وتاثیرگذارترین نشریه اتحاد اسلامی بود.این مقاله در صدد است تا با روش توصیفی تحلیلی به این مهم بپردازدکه تاثیر روزنامه عروه الوثقی در جنبش ها و انقلاب ها معاصر جهان اسلام چه بوده است؟ دستاوردهای تحقیقنشان می دهد که در بسیاری از جنبش ها همچون عرابی پاشا در مصر ( ۱۸۳۹ - ۱۹۱۱ م) علیه استعمارانگلیس، انقلاب مشروطیت در ایران، حرکت اخوان المسلمین در مصر، حرکت سیاسی – اسلامی الجزایر،انقلاب اسلامی ایران و ... مستقیما تحت تاثیر آموزش های ضداستعماری سیدجمال الدین قرار داشته اند.

کلیدواژه ها:

سیدجمال الدین اسدآبادی ، عروه الوثقی ، استعمار ، جهان اسلام