واکاوی جایگاه تعاملات اجتماعی در ساختار فضایی خانه های سنتی (مطالعه موردی: شهر کاشمر)

ارتباطات اجتماعی یکی از مهم ترین نیازها و ابعاد جامعه انسانی است که به باور بسیاری بی­ ارتباط با شرایط محیط کالبدی نیست. در این خصوص خانه نیز به سبب جایگاه والایی که در شکل ­دهی محیط زندگی دارد، اهمیتی بیشتر می ­یابد. از این رو، پژوهش حاضر بر آن است تا وجوهی از معماری خانه را به دست آورد که در تعاملات اجتماعی نقش محوری دارند. اینکه معماری خانه­ های سنتی چگونه سبب بهبود تعاملات اجتماعی ساکنین می ­شده است پرسشی اصلی این پژوهش را شامل می ­شود. از آنجا که در عموم تحلیل­ها برای خانه ­های سنتی کیفیت بالاتری قائل شده­ اند، پژوهش حاضر جهت بررسی این موضوع پایه ­های خود را بر مبنای مطالعه مورد خانه ­های سنتی کاشمر قرار داده است. در این بررسی بامطالعه رفتار مختلف و تحلیل محتوای مصاحبه­ ها و مشاهدات صورت گرفته، سعی شده است، روابط موجود در ساختار فضایی خانه ­ها با موضوع تعاملات اجتماعی تحلیل گردد. یافته ­ها نشان می ­دهد رفتاری از قبیل تهیه نذری، برگزاری مراسم، شب­ نشینی، بازی با فرزندان، استقبال از مهمان، سفره انداختن و استراحت کردن در شب به صورت جمعی به عنوان عمده فعالیت اجتماعی داخل این خانه­ ها است. با تحلیل این رفتار در بستر فضایی آن ها، هشت مولفه در معماری خانه­ ها شناسایی شد که شاخص ­های مهمی در تعیین سطح تعاملات اجتماعی این خانه ­ها محسوب می­ شوند که عبارت اند از ارتباط با فضای باز، دسترسی ها، فاصله کارکردی، مبلمان فضا، محوریت حرکتی، تعدد و تنوع فضایی، شفافیت و تداوم فضایی، انعطاف پذیری و تطبیق پذیری.

کلیدواژه ها:

ساختار فضایی ، تعاملات اجتماعی ، خانه های سنتی ، کاشمر