بررسی رابطه تغییرات سطح تالاب شادگان و EC آب تالاب در طی زمان با استفاده از تصاویر ماهواره ای و روش های زمین آماری

مقدمه تالاب ها به واسطه ی برخورداری از کارکردهای مثبت زیست محیطی و ارائه خدمات مستقیم و غیرمستقیم به جوامع بشری و نیز به عنوان یک دارایی، بسیار حائز اهمیت هستند. این امر باعث شده در جوامع مختلف توجه فزاینده ای برای احیا و نگهداری آن ها صورت گیرد. تالاب شادگان تالابی است با آب شیرین شور و لب شور و سالانه حدود ۹۰۰ میلیون مترمکعب از منابع آبی جراحی وارد شادگان می شود. متاسفانه این تالاب به واسطه فعالیت های توسعه ای پیرامون آن، افزایش ورود آلاینده ها و کاهش جریان های شیرین ورودی، با تهدید جدی روبرو است. برداشت های بی رویه از منابع آب تالاب و تخلیه زباله های شهری درون محدوده ی آن در کنار تکه تکه کردن تالاب به واسطه احداث جاده ها، ایجاد ایستگاه ها تقویت فشار برق، گاز و لوله گذاری نفت و نیز ایجاد صنایعی چون نوپانسازی، الکل سازی و کشت و صنعت نیشکر که پساب خود را درون تالاب تخلیه می کنند، همه و همه در نابودی این تالاب نقش داشته و دارند. ارزش اقتصادی تالاب ها از یک سو و تنظیم آب و هوا، جلوگیری از سیل، حفاظت از تنوع گیاهی و جانوری، زیبایی و جاذبه های بصری ذاتی تالاب، جاذبه های توریستی و ایجاد فضایی برای زندگی پرندگان مهاجر و مکانی غنی برای بررسی های تحقیقاتی و علمی از سوی دیگر از مهم ترین موضوعات موردتوجه در یک تالاب است. توسعه طرح های منابع آب و تنظیم جریان رودخانه ها اغلب به عنوان جدی ترین تهدید برای پایداری اکولوژیکی رودخانه و تالاب ها شناخته شده است. مواد و روش ها با توجه به اهمیت تالاب شادگان از جهات مختلف، در این پژوهش با استفاده از شاخص هدایت الکتریکی، روند تغییرات شوری آب در سطح این تالاب را در پنج دهه اخیر پهنه بندی و تحلیل شد و در نهایت رابطه میان مساحت و شوری آب در سطح این تالاب مهم به دست آمد و با استفاده از داده های هدایت الکتریکی ۲۳ ایستگاه موجود در سطح تالاب و با کمک تصاویر ماهواره ای و تکنیک های سنجش از دور و روش درون یابی IDW به بررسی تغییرات این شاخص در مدت ذکرشده پرداخته شد که منجر به یک رابطه ریاضی شد. نتایج و بحث بر اساس نتایج تحقیق، فعالیت های انسانی بالادست، به ویژه سدسازی و طرح های توسعه کشاورزی، تاثیر زیادی بر کمیت و کیفیت تالاب داشته است. با تغییرات اقلیمی و خشکسالی، این اثرات تشدید شده و منجر به کاهش سطح تالاب و همچنین افزایش شوری آب تالاب شده است. این تغییرات را می توان هم از نظر ابعاد زمانی و هم از نظر مکانی مشاهده کرد. در نتیجه شوری آب تالاب در گذشته و حال همواره رو به افزایش بوده است. همچنین روند افزایش شوری از شمال به جنوب از منظر بعد فضایی قابل مشاهده است. بر اساس نتایج، سه سطح شوری در تالاب وجود دارد: شور، آب شور و فوق شوری و افزایش شوری در هر سه پهنه مشاهده می شود. بنابراین با گذشت زمان، سطوح و مناطق شور و فوق شوری گسترش یافته و سطح آب شور کاهش یافته است. انتظار می رود که این روند در طول زمان ادامه یابد و در نتیجه آب نمک دریا به سمت تالاب پیش برود و میزان شوری در آن افزایش یابد. نتیجه گیری بر اساس این مطالعه، بر اساس رابطه بین شوری و سطح تالاب و همچنین مساحت آبی تالاب، می توان شوری آن را در سه پهنه تخمین زد. با اندازه گیری شوری آب در چندین ایستگاه کلیدی در هر یک از سه منطقه، می توان سطح آب تالاب را تخمین زد. در پایش، مدیریت و حفاظت کیفی تالاب و در نتیجه گونه های آن، این معادله و روابط آن می تواند نقش مهمی ایفا کند

کلیدواژه ها:

استان خوزستان ، تالاب شادگان ، شوری ، وسعت تالاب ، روش های زمین آماری