واکاوی سندی و محتوایی گزاره حدیث انگاشته «اذکروا موتاکم بالخیر»

سال انتشار: 1403
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 186

فایل این مقاله در 20 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_MFHJ-10-2_011

تاریخ نمایه سازی: 12 خرداد 1403

چکیده مقاله:

عبارت «اذکروا موتاکم بالخیر» در آداب مربوط به یادکرد اموات، به مثابه یک حدیث شهرت دارد. عده ای با توجه به این عبارت، به هنگام سخن از هر مرده ای، فقط خیر او را ذکر می کنند و حتی گاه با استناد به این گونه روایات، ظالمانی همچون معاویه تطهیر می شوند. لذا تحقیق پیش رو که بر اساس روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانه ای سامان یافته، به تحلیل سندی و محتوایی این انگاره حدیثی و نقل های مشابه آن پرداخته و نتایج ذیل حاصل آن است؛ تعبیر «اذکروا موتاکم بالخیر» در منابع فریقین به عنوان یک حدیث روایت نشده و تنها احادیثی مشابه به مضمون آن وجود دارد که نوعا در مجامع روایی اهل سنت آمده است. عدم پذیرش این روایات در مجامع حدیثی اهل سنت و احتمال ورود این روایات به منابع حدیثی از ناحیه فرقه مرجئه، از جمله اشکلات سندی آن است، علاوه بر این که اختلاف و تشتت آراء در دلالت و محتوای این روایات و مخالفت داشتن برداشت تطهیر افراد شرور از این روایات، با قرآن و روایات صحیح اهل سنت، از جمله اشکالات دلالی این روایات است که احتمال صدور آن را بسیار ضعیف می کند، اگرچه بر اساس مبنای وثوق صدوری و تعدد راویان در طبقه صحابه و با توجه به ضمائر خطابی در این روایات که مومنان را مخاطب قرار داده، گفته شود که مراد این روایات، ذکر خیر برای اموات مومن بوده است. بنابراین کفار و منافقین و ... تخصصا از این روایات خارجند.

نویسندگان

علی عربی آیسک

استادیار علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، قم، ایران.

مهدی عبادی

استادیار گروه معارف اسلامی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، شاهرود، ایران .

سید محمد صادق موسوی

پژوهشگر همکار پژوهشکده بین المللی امام رضا (ع)، جامعه المصطفی العالمیه، مشهد، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • قرآن کریم ...
  • ابن ابی جمهور، محمدبن زین الدین، عوالی اللئالی العزیزیه فی ...
  • ابن ابی فراس، ورام، مسعود بن عیسی، مجموعه ورام، قم، ...
  • ابن حبان، محمدبن حبان، صحیح ابن حبان، تحقیق: شعیب الارنووط، ...
  • ابن حنبل، احمد، مسند احمد، بیروت، دار صادر، بی تا ...
  • ابن عبدالبر، ابوعمر یوسف بن عبدالله ، التمهید، تحقیق: مصطفی ...
  • ابن عساکر، ابوالقاسم علی بن حسن، تاریخ مدینه دمشق، تحقیق: ...
  • ابن مزاحم، نصر، وقعه صفین، قم، مکتبه آیه الله مرعشی ...
  • اصبهانی، الحافظ، ذکر اخبار اصبهان، بریل – لیدن، المحروسه، ۱۹۳۴م ...
  • بهوتی، کشاف القناع، تحقیق: کمال عبدالعظیم عنانی، ابوعبدالله محمدحسن اسماعیل ...
  • بیهقی، احمدبن حسین، شعب الایمان، تحقیق: ابی هاجر محمدسعید بن ...
  • حسینی شیرازی، سیدمحمد، الفقه، النظافه، بی جا، بی تا ...
  • حسینی شیرازی، سیدمحمد، من فقه الزهراء علیها السلام، قم، رشید، ...
  • حصفکی، علاءالدین محمدبن علی، الدر المختار، تحقیق: مکتب البحوث والدراسات، ...
  • حلی، حسن بن علی، رجال ابن داود، تهران، دانشگاه تهران، ...
  • حلی، حسن بن یوسف، رجال العلامه - خلاصه الاقوال، نجف، ...
  • حلی، مقدادبن عبدالله سیوری، التنقیح الرائع لمختصر الشرائع، قم، کتابخانه ...
  • حلی، نجم الدین، جعفربن حسن، المعتبر فی شرح المختصر، قم، ...
  • خطیب بغدادی، ابوبکر احمد بن علی، تاریخ بغداد، تحقیق: مصطفی ...
  • دارمی، عبدالله بن الرحمن، سنن الدارمی، دمشق، مطبعه الحدیثه، ۱۳۴۹ش ...
  • دویش، احمدبن عبدالرزاق، فتاوی اللجنه الدائمه للبحوث العلمیه والافتاء، الریاض، ...
  • ذهبی، شمس الدین ابوعبدالله، سیر اعلام النبلاء، تحقیق: شعیب الارنووط، ...
  • راوندی، قطب الدین، سعیدبن هبه الله، الدعوات (للراوندی)/سلوه الحزین، قم، ...
  • ساعاتی، احمدبن عبدالرحمن، الفتح الربانی لترتیب مسند الامام احمدبن حنبل ...
  • سجستانی، سلیمان بن الاشعث، سنن ابی داود، تحقیق و تعلیق: ...
  • سیوطی، جلال الدین، الجامع الصغیر، بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۱ق. شعیری، محمدبن محمد، ...
  • شوکانی، محمد بن علی، نیل الاوطار، بیروت، دارالجیل، ۱۹۷۳م ...
  • شهید اول، شمس الدین محمد بن مکی، القواعد والفوائد، تحقیق: ...
  • صدوق، محمدبن علی، الامالی (للصدوق)، بیروت، اعلمی، چاپ پنجم، ۱۴۰۰ق ...
  • ______________، من لا یحضره الفقیه، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته ...
  • صنعانی، عبدالرزاق، المصنف، تحقیق: حبیب الرحمن الاعظمی، منشورات المجلس العلمی، ...
  • طبرانی، ابوالقاسم، المعجم الاوسط، تحقیق: قسم التحقیق بدار الحرمین، قاهره، ...
  • ___________، الدعاء، تحقیق: مصطفی عبدالقادر عطا، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۱۳ق ...
  • ___________، المعجم الصغیر، بیروت، دارالکتب العلمیه، بی تا. ___________، المعجم الکبیر، ...
  • طبرسی، احمدبن علی، الاحتجاج علی اهل اللجاج (للطبرسی)، مشهد، مرتضی، ...
  • طوسی، محمدبن حسن، الاستبصار فیما اختلف من الاخبار، تهران، دارالکتب ...
  • ______________، الامالی(للطوسی)، قم، دار الثقافه، ۱۴۱۴ق ...
  • ______________، الفهرست (للشیخ الطوسی)، نجف، المکتبه الرضویه، بی تا ...
  • ______________، تهذیب الاحکام (تحقیق خرسان)، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ چهارم، ...
  • ______________، رجال الشیخ الطوسی - الابواب، قم، دفتر انتشارات اسلامی ...
  • عاملی، شهید اول، محمدبن مکی، القواعد و الفوائد، قم، کتابفروشی ...
  • عاملی، محمدبن علی موسوی، مدارک الاحکام فی شرح عبادات شرائع ...
  • عاملی نباطی، علی من محمد، نجف الصراط المستقیم الی مستحقی ...
  • عجلونی، کشف الخفاء، بیروت، دارالکتب العلمیه، الثالثه، ۱۴۰۸ق. عده ای از ...
  • عظیم آبادی، محمد شمس الحق، عون المعبود، بیروت، دارالکتب العلمیه، ...
  • عقیلی حلبی (ابن العدیم)، عمربن احمد، بغیه الطلب فی تاریخ ...
  • علوی، محمدبن علی، المناقب (للعلوی) /الکتاب العتیق، قم، دلیل ما، ...
  • عینی، بدرالدین، عمده القاری، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بی ...
  • غزالی، محمد، احیاء علوم الدین، بیروت، دارالکتاب العربی، بی تا ...
  • غلامی دهقی، علی. "مرجئه؛ علل و عوامل پیدایش و گرایش ...
  • فتال نیشابوری، محمدبن احمد، روضه الواعظین و بصیره المتعظین (ط ...
  • فیض کاشانی، محمدمحسن، الوافی، اصفهان، کتابخانه امام امیرالمومنین علی (ع)، ...
  • کلینی، محمدبن یعقوب، الکافی (ط - الاسلامیه)، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ...
  • کوفی اهوازی، حسین بن سعید، المومن، قم، موسسه الامام المهدی ...
  • مبارکفوری، محمدعبدالرحمن ، تحفه الاحوذی، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۱۰ق ...
  • متقی هندی، علاءالدین علی بن حسام، کنز العمال، تحقیق: شیخ ...
  • ______________، مرآه العقول فی شرح اخبار آل الرسول، تهران، دارالکتب ...
  • ______________، ملاذ الاخیار فی فهم تهذیب الاخبار، قم، کتابخانه آیه ...
  • مجلسی، محمدتقی، روضه المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه ...
  • مرتضی، بسام، زبده المقال من معجم الرجال، بیروت، دار المحجه ...
  • مظفر نجفی، محمدحسن، دلائل الصدق لنهج الحق، قم، موسسه آل ...
  • مفید، محمدبن محمد، الامالی (للمفید)، قم، کنگره شیخ مفید، ۱۴۱۳ق. مقداد ...
  • مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۴ش ...
  • مناوی، محمد عبدالرووف، فیض القدیر شرح الجامع الصغیر، تصحیح: احمد ...
  • موسوی خویی، سیدابوالقاسم، موسوعه الامام الخوئی، قم، موسسه احیاء آثار ...
  • نجاشی، احمدبن علی، رجال النجاشی - فهرست اسماء مصنفی الشیعه، ...
  • نسایی، احمدبن شعیب، السنن الکبری، تحقیق: شعیب الارناووط، حسن عبدالمنعم ...
  • نمازی شاهرودی، شیخ علی، مستدرک سفینه البحار، تحقیق وتصحیح: شیخ ...
  • نوری، حسین بن محمدتقی، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، قم، ...
  • نووی، ابوزکریا، الاذکار النوویه، بیروت، دارالفکر للطباعه والنشر والتوزیع، ۱۴۱۴ق ...
  • نیشابوری، حاکم، المستدرک، تحقیق: یوسف عبدالرحمن مرعشلی، بیروت، طبعه مزیده ...
  • نیشابوری، مسلم، صحیح مسلم، بیروت، دارالفکر، بی تا ...
  • هیثمی، نورالدین، موارد الظمآن، تحقیق: حسین سلیم اسد دارانی، عبدعلی ...
  • نمایش کامل مراجع