پیش‎دامن (پیش‎بند) اصناف دوره‎گرد عصر ناصری بر پایه مرقعات اصناف در کاخ‎گلستان و موزه بریتانیا

در اهم پژوهش ­های پوشاک دوره قاجار، بر اجزای تقریبا ثابت دربین تمام اقشار جامعه تاکید می ­شود و ذکر برخی جزییات پوششی متناسب با مشاغل یا موقعیت اجتماعی مغفول می­ ماند. بررسی پارچه کاربردی در پیش­دامن (پیش­بند) مصور در پوشش دستفروشان دوره ­گرد، در دو نسخه از مرقعات صنفی عصر ناصرالدین ­شاه قاجار، محل تمرکز پژوهش حاضر است. نسخه اول، در کاخ موزه گلستان نگهداری می­ شود و نسخه دوم محفوظ در موزه بریتانیاست و براساس ویژگی­های سبک­ شناسی احتمالا هر دو اثر در زمانی نزدیک به یکدیگر رقم خورده­ اند بنابراین پرسش مقاله حاضر، آن است: بر اساس دو نسخه از مرقعات صنفی عهد ناصری، کدام جزء از پوشش دستفروشان دوره­ گرد، افزون­ بر موارد متعارف در پوشاک مردانه بوده و پارچه کاربردی در این مصرف، با چه طرح و نقشی تولید می­ شده است؟ مطالعه پیش­رو با رویکرد تاریخی، به شیوه توصیفی ­ ­تحلیلی و نمونه ­گیری هدفمند ده تصویر شکل گرفت و نتیجه نشان داد: پیش­دامن، عنصر افزون پوشاک اصناف دوره­ گرد قاجاری است که برخی از ایشان از آن بهره می­ گرفتند. پارچه محرمات به عنوان یکی از انواع منسوجات نسبتا ارزان، نمونه پرکاربرد در این مصرف است. البته این منسوج در انواع گرانبها نیز تولید می ­شده که به ­تبع در پوشش دوره­ گردان استفاده نداشته است. می­ توان پارچه مصرفی ایشان را نظیر انواعی ارزیابی کرد که امروزه تحت­ عنوان دستمال یزدی شناسایی می­ شوند.

کلیدواژه ها:

ناصرالدین شاه قاجار ، مرقع اصناف ، پوشاک اصناف دوره گرد ، پیش دامن ، پارچه محرمات ، دستمال یزدی