مطالعه نقوش اساطیری در آثار فلزکاری دوره ساسانی

دوره سا سانیان هنر فلزکاری دارای ارج و مرتبه والایی در دربار بوده و همواره مورد توجه سلاطین و اشراف زادگان بود. در ایندوره هنر فلزکاری به اوج شکوفایی دود رسیده و حتی در مدت زمانی کوتاه از مرزهای امپراتوری ساسانیان فراتر رفته و درمقام هدیه به عنوان نشان قدرت و مشروعیت سلاطین ساسانی به دربار سایر ملل راه یافت. در دوره هایی که خزانه سلاطین پربود آثار فلزی از فلزات گرانبها همچون طلا و نقره تهیه می شد و در زمان تنگدستی و رکود خزانه آثار هنری با آهن و فولادساخته شده و از روکش و نقوش طلایی و نقره استفاده شده است. هنرمندان برای تزئین سطوح خارجی و بعضا دادلی این آثارگرانبها عموما از نقوش گیاهی و خصوصا پیکره جانوران استفاده می کردند. دلبستگی هنرمندان این دوره به نمایش پیکرهجانوران از درندگان، چهارپایان، پرندگان و حتی جانوران پنداری و ترکیبی همچون اژدها، سیمرغ، دیو، پری و جز آنها، اغلبریشه در اعتقادات اسطوره ای-دینی مردم این دوران داشته است. در این پژوهش، تلاش بر این است تا از طریق بررسی نقوشجانوری، گیاهی و هندسی، از لحاظ اسطورهای، آیینی، فرم و مبانی عناصر و نیروهای بصری، با نوع و جایگاه این آثار در هنرفلزکاری این دوره، خصوصا از لحاظ ارزش هنری شناسایی شود. روش انجام این پژوهش از نوع تحلیلی-تو صیفی است و براساس ویژگی های تعدادی از ظروف دوره ی سا سانی موجود در موزه ها مانند بشقاب، کاسه، جام، ابریق، ریتون و جواهرآلاتانجام گرفته است. ابزار مورد استفاده در این پژوهش فیش های تحقیقاتی، مشاهده آثار هنری، مطالعه ی کتابخانه ای، همچنیناستفاده از سایت های اینترنتی موزه های داخلی و خارجی محل نگهداری آثار فوق الذکر بوده است. نتایج کلی حاکی از آناست که نقوش در هنر فلزکاری ساسانی، تنها جنبه تزئینی ندارند بلکه نماینده معانی و مفاهیم آیینی و فرهنگی هستند که بااولویت قرار دادن پیام نمادین اصول و مبانی هنری تا حد زیادی در جهت افزودن زیبایی هنری، محتوا نیز مد نظر قرار می گیرند.

کلیدواژه ها:

نقوش اساطیری ، فلزکاری ، دوره ساسانی