پاسخ فیزیولوژیکی ژنوتیپ های مختلف گندم دیم به تنش سرما

به منظور ارزیابی پاسخ فیزیولوژیکی ژنوتیپ های مختلف گندم دیم به تنش سرما آزمایشی در سال زراعی ۸۷-۱۳۸۶ طی دو فاز مزرعه ای و آزمایشگاهی در ایستگاه تحقیقات دیم قاملو در استان کردستان و آزمایشگاه فیزیولوژی دانشکده کشاورزی دانشگاه کردستان انجام شد. آزمایش به صورت کرت های خرد شده (اسپلیت پلات) در قالب بلوک های کامل تصادفی، در ۳ تکرار انجام گرفت. در بررسی آزمایشگاهی تنش سرمایی شامل کاشت در دماهای ۲۰ (شاهد)، ۱۰ و ۵ درجه سانتی گراد به عنوان سطوح عامل اصلی و ۱۲ ژنوتیپ مختلف گندم دیم (Triticum aestivum L.) نیز به عنوان سطوح عامل فرعی در نظر گرفته شد. در فاز مزرعه ای نیز سه تاریخ کاشت ۱۰ مهر، ۲۵ مهر و ۱۵ آبان که برای اعمال دماهایی حدودا معادل دماهای فوق الذکر انتخاب شدند به عنوان سطوح عامل اصلی تعیین گردید. نتایج آزمایش نشان داد که تنش سرما و ژنوتیپ تاثیر معنی داری بر محتوی کلروفیل و قند برگ، اسیدهای چرب، پلی آمین ها و آب برگ هم در شرایط مزرعه ای و هم در آزمایشگاه دارند. بین ژنوتیپ های مختلف تفاوت معنی داری از نظر پروتئین، اسپرمین و اسید اولئیک مشاهده نگردید. تنش سرما و ژنوتیپ تاثیر معنی داری بر مقاومت به سرما (LT۵۰) و نشت الکترولیت ها داشتند. از بین ژنوتیپ ها، آگوستا دارای بیشترین مقاومت به سرما (LT۵۰) و کمترین درصد نشت الکترولیت ها بود. ژنوتیپ های سرداری و آگوستا با دارا بودن بیشترین کلروفیل a، کلروفیل b، قندهای محلول، پروتئین برگ، پلی آمین هایی نظیر پوترسین، اسپرمین، اسپرمیدین و اسید های چرب اسید لینولنیک و اسید اولئیک دارای بیشترین عملکرد دانه (۱۱۷۸ تا ۱۲۱۰ کیلوگرم در هکتار) بودند.