جایگاه مشارکت در اندیشه سیاسی اسلام

سال انتشار: 1394
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 45

فایل این مقاله در 26 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JORR-11-3_005

تاریخ نمایه سازی: 2 آبان 1402

چکیده مقاله:

ساحت اندیشه سیاسی در اسلام به مثابه نظام منسجم و ساختارمندی، واجد آموزه هایی ناب و قدسی و کارویژه هایی درخور، برای اداره و تمشیت امور سیاسی، اجتماعی و تربیتی انسان هاست. از این رو می توان بازتاب بسیاری از ایده های اجتماعی امروزین را در نصوص، روایات و آرای متفکران اسلامی به عیان دید و محکی برای ارزیابی و نقد دیدگاه های گوناگون در آن سراغ گرفت. از جمله این ایده ها، مشارکت شهروندان در مدیریت کلان جامعه است که سابقه استقرار و میزان فراگیری آن در هر نظام سیاسی، از سرامدی، کارایی و مطلوبیت نظام مورد نظر حکایت دارد. در همین چارچوب، نظریه مشارکت در اندیشه سیاسی در اسلام ، پیشینه و جایگاه منسجم و جاافتاده ای، به صورت منصوص، روایی و جدلی دارد که این امر، خود گواهی بر دیرینگی کاربرد این نظریه است و ضرورت ارزیابی آن در فقه سیاسی اسلام را توجیه پذیر می کند. با وجود این، باید توجه داشت که مشاورت در اسلام، با آنچه در نظام های سیاسی - حقوقی توسعه یافته از مشارکت مراد می شود، فارغ از تشابه، تمایزاتی هم دارد. در حقیقت نفس مشارکت - مشاورت در اندیشه های اسلامی، بر بنیادی از ایجاد شوق و رغبت در مردم سازمان یافته است و با سازوکارهایی چون: «بیعت»، «نظارت عمومی»، «حق النصیحه»، «دعوت به خیر» و «امر به معروف و نهی از منکر»از انگاره مشارکت سیاسی، به مفهوم متعارف آن در ادبیات سیاسی بازشناخته می شود. آری مقاله پیش رو از سه زاویه: نخست توجه به جایگاه نظریه مشارکت در منابع اسلامی؛ دوم، بررسی بازتاب مشارکت و مشورت در آرای متفکران اسلامی و سرانجام شناسایی سازمان حقوقی مشارکت در قوانین بالادستی، به موضوع پژوهش می نگرد.

کلیدواژه ها:

اندیشه سیاسی اسلام ، خاستگاه حقوقی مشارکت در اسناد بالادستی ، مشارکت در آرای متفکران اسلامی ، مشارکت در منابع اسلامی

نویسندگان

حسین رحمت الهی

استادیار پردیس فارابی، دانشگاه تهران

احسان آقامحمدآقایی

پژوهشگر و دکتری حقوق عمومی، مدرس دانشگاه آزاد اسلامی

فاضل کاکا

کارشناس ارشد حقوق عمومی، پردیس فارابی، دانشگاه تهران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • الف) کتاب هابرزگر، ابراهیم (۱۳۸۷). تاریخ تحول دولت در اسلام ...
  • پولادی، کمال (۱۳۸۷). تاریخ اندیشه سیاسی در ایران و اسلام، ...
  • حقیقت، سید صادق (۱۳۸۱). توزیع قدرت در اندیشه سیاسی شیعه، ...
  • حر عاملی، بهاءالدین (۱۳۷۴). وسائل الشیعه، ج ۸، سید حسن ...
  • سالکی، فریدون (بی تا). نهج البلاغه (خطبه ها، فرمان ها، ...
  • شمس الدین، محمد مهدی (۱۳۷۵). نظام حکومت و مدیریت در ...
  • طباطبایی، سید جواد (۱۳۸۶). تاملی درباره ایران، جلد دوم (نظریه ...
  • طباطبایی فر، سید محسن (۱۳۹۳). وجوه فقهی نقش مردم در ...
  • عمید زنجانی، عباسعلی (۱۳۸۴) فقه سیاسی، جلد ۱، تهران: انتشارات ...
  • فیرحی، داود، (۱۱۳۹۱). فقه و سیاست در ایران معاصر (فقه ...
  • کمالی، محمد هاشم (۱۳۸۱). آزادی بیان در اسلام، ترجمه محمد ...
  • کواکبی، سید عبدالرحمن (۱۳۹۰). طبیعت استبداد (با مقدمه زنده یادان ...
  • مطهری، مرتضی (۱۳۷۷). سیری در نهج البلاغه، تهران: انتشارات صدرا ...
  • موحد، محمد علی و صمد، (۱۳۸۶). فصوص الحکم محی الدین ...
  • موحد، محمد علی (۱۳۸۲). در خانه اگر کس است، تهران: ...
  • میراحمدی، منصور. (۱۳۸۶)، اسلام و دموکراسی مشورتی، تهران: نشر نی ...
  • نایینی، محمد حسین (۱۳۶۱). تنبیه الامه و تنزیه المله، با ...
  • نایینی، محمد حسین (۱۳۸۲). تنبیه الامه و تنزیه المله، ترجمه ...
  • هاشمی، سید محمد (۳۸۴). حقوق بشر و آزادی های اساسی، ...
  • هاشمی، سید محمد (۱۳۸۲). حقوق اساسی جمهوری اسلامی، جلد دوم، ...
  • ب) مقاله هاپرچمی، داود (۱۳۸۶). بررسی مشارکت مردم در نهمین ...
  • رحمت الهی، حسین (۱۳۸۲). مشروعیت حکومت از دیدگاه اسلام و ...
  • سجادی، سید عبدالقیوم (۱۳۷۹). مبانی فقهی مشارکت سیاسی، فصلنامه علوم ...
  • گوردون، کرمر (۱۳۸۱). تلقی های اسلام گرا از دموکراسی، ترجمه ...
  • مجموعه نویسندگان (۱۳۷۸). معارف اسلامی ۱ و ۲، قم: دفتر ...
  • مجموعه نویسندگان (۱۳۸۳). طرحپژوهشی حکمرانیخوب (بررسیتطبیقینظریه حکمرانیخوب باآموزه ها وسیره ...
  • مهاجرنیا، محسن، (۱۳۷۹) مشارکت در فلسفه سیاسی مسکویه، فصلنامه علوم ...
  • محقق داماد، سید مصطفی (۱۳۷۸). قرائت های مختلف از ولایت ...
  • نمایش کامل مراجع