ارزیابی عملکرد اقدامات مکانیکی و بیومکانیکی آبخیزداری بر تغییرات سیلاب، فرسایش و رسوب و پوشش گیاهی در مناطق خشک و نیمه خشک (مطالعه موردی: حوزه آبخیز بادکش شهرستان میناب)

سال انتشار: 1402
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 57

فایل این مقاله در 18 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JARGS-14-53_004

تاریخ نمایه سازی: 29 مهر 1402

چکیده مقاله:

هدف: هدف از این پژوهش بررسی میزان اثربخشی فعالیت های آبخیزداری انجام شده در سطح حوزه آبخیز بادکش بود.روش و داده­ ها: بدین منظور اطلاعات دوره قبل از اجرای فعالیت های آبخیزداری از گزارش ها و مطالعات انجام شده استحصال شد. نقشه های پایه منطقه نظیر توپوگرافی، زمین شناسی و غیره تهیه شد. سپس با مراجعه به منطقه مورد مطالعه از کلیه اقدامات آبخیزداری انجام شده در حوزه، بازدید به عمل آمد. در ارتباط با عملیات بیولوژیک و بیومکانیکی برای بررسی تغییرات پوشش گیاهی از مقایسه شاخص NDVI در دو زمان قبل و بعد از انجام عملیات آبخیزداری استفاده شد. مقایسه فرسایش و رسوب قبل و بعد از عملیات با استفاده از مدل برآوردی مطالعات اولیه (MPSIAC) انجام و اثربخشی و کارایی عملیات آبخیزداری بر فرسایش و رسوب، سیل و پوشش گیاهی بررسی گردید.یافته ­ها: نتایج نشان داد تعداد ۱۵ مورد عملیات مکانیکی شامل ۱۴ مورد بند سنگی ملاتی و یک مورد پخش سیلاب در حوزه اجرا شده است. این عملیات قابلیت تله اندازی رسوبی در حدود ۷۵۱۸۷۳۳ مترمکعب را دارا هستند، از این حجم مخزن، حدودا ۵۷۵۴۹۱۰ مترمکعب توسط رسوبات آورده شده از بالادست حوزه تاکنون به تله افتاده است. میزان فرسایش ویژه از ۸/۷۴ تن در هکتار به ۷/۴۶ تن در هکتار رسیده است و میزان رسوب نیز کاهش محسوسی داشته است. دو عرصه ۲۰۰ و ۵۸ هکتاری از اراضی حوضه تحت عملیات بیومکانیکی هلالی های آبگیر قرار گرفته و در داخل هلالی های آبگیر نیز عملیات بیولوژیک کپه کاری انجام شده است.نتیجه ­گیری: نتایج نشان می دهد  تغییرات زمانی شاخص NDVI برای کل حوزه دارای روند مثبت بوده و از سال ۲۰۱۸ به بعد با اجرای عملیات بیومکانیکی در عرصه موردنظر مقدار این شاخص نسبت به میانگین بلندمدت کل حوزه، افزایش یافته است.نوآوری، کاربرد نتایج:  تاکنون ارزیابی اثرات اقدامات آبخیزداری کمتر انجام شده است. بررسی اثربخشی این اقدامات می تواند به تداوم این اقدامات یا تغییر در نحوه اجرای آن ها کمک کند. این امر می تواند به جلب توجه تصمیم گیرندگان حوزه آبخیز در جهت سرمایه گذاری کمک کند.

نویسندگان

مسعود متقیان

گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

سید حسن علوی نیا

گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

رضا قضاوی

گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • اختصاصی، محمدرضا. چزگی، جواد. و خواجویی، مریم. (۱۴۰۰). ارزیابی پروژه ...
  • باقریان کلات، علی، لشکری پور، غلامرضا، و غفوری، محمد. (۱۴۰۰). ...
  • چمن پیرا، رضا. و روغنی، محمد. (۱۳۹۷). ارزیابی تاثیر عملیات ...
  • خالدیان، حسین. و بیات، رضا. (۱۳۹۶). نقش پروژه های آبخیزداری ...
  • شیروی، بیتا.، گلکاریان، علی. و ابوطالبی پیرنعیمی، علی. (۱۳۹۵). بهینه ...
  • فروتن، الهام. (۱۴۰۰). ارزیابی اثر اقدامات بیولوژیکی آبخیزداری بر سیلخیزی ...
  • فروزه، محمدرحیم. و حشمتی، غلامعلی. (۱۳۸۷). بررسی تاثیر عملیات پخش ...
  • قائمی، محمدطاها. (۱۳۸۳). بررسی تاثیر پخش سیلاب در وضعیت، گرایش ...
  • کوهدرزی مقدم، مینا، تقی­پور، سید مهدی. و عرفانی پورقاسمی، و. ...
  • مهدی پور، آزاده.، طغرلی، نورا. و قائم مقامیان، شهرام. (۱۳۸۶). ...
  • نجفی­نژاد، علی، تلوری، عبدالرسول. و تاجیکی، مریم. (۱۳۹۷). ارزیابی اثر ...
  • Bai, L., Wang, N., Jiao, J., Chen, Y., Tang, B., ...
  • Estapa, M., Valdes, J., Tradd, K., Sugar, J., Omand, M., ...
  • Haregeweyn, N., Berhe, A., Tsunekawa, A., Tsubo, M. & Derege ...
  • Jalili Pirani, F. & Mousavi, S. A., (۲۰۱۶). Integrating socio-economic ...
  • Narendra, B. H., Siregar, C. A., Dharmawan, I. W. S., ...
  • Nyssen, J., Poesen, J., Descheemaeker, K., Haregeweyn, N., Haile, M., ...
  • Roshani R. (۲۰۰۳). Evaluating the effect of check dams on ...
  • Santhi, C., Srinivasan, R., Arnold, J. G., & Williams, J. ...
  • Sutanto, S.J. & Ginting, S. (۲۰۰۹). Use of Proposed Reservoirs ...
  • Wu, S., Sun, L., Zhang, B., Yin, Z., Guo, H., ...
  • Xiang-zhou, Xu. Hong-wu, Zh. & Ouyang, Zh. (۲۰۰۴). Development of ...
  • Xu Y. D. Fu B. J. & He C. S. ...
  • Yuan, S., Li, Z., Li, P., Xu, G., Gao, H., ...
  • Zhang, Z., Chai, J., Li, Z., Chen, L., Yu, K., ...
  • نمایش کامل مراجع