بررسی اثربخشی باکتریهای حل کننده فسفات در قالب کود میکروبی فسفاته بر گیاه ذرت

امروزه استفاده از کودهای شیمیایی، آلی و زیستی جزء لاینفک کشاورزی به شمار می روند، در این میان نیاز به تامین عنصر فسفر برای تولید محصولات کشاورزی لازم و ضروری می باشد. استفاده از کودهایی با بستر آلی و شیمیایی و تلفیق آنها با میکروارگانیسم های مفید از جمله باکتریهای حل کننده فسفات باعث عرضه محصولاتی به نام کودهای میکروبی فسفاته شده است. بر این اساس در این تحقیق کارایی استفاده و اثربخشی ۶ باکتری موجود در بانک میکروبی گروه علوم و مهندسی خاک به نام های (Pseudomonas fluorescens Tabriz، P. putida Tabriz، Pseudomnas sp. C۱۶-۲O، Enterobacter sp. S۱۶-۳، Bacillus megaterium JK۶ و B. firmus) بر بستر پایه خاک فسفات (۴۵ گرم) +  گوگرد (۱۵گرم) + باگاس (۳۰ گرم) پس از تامین جمعیت میکروبی اولیه مناسب مورد ارزیابی قرار گرفت. همچنین در این آزمایش باکتری Pantoea agglomerans P۵ به عنوان باکتری حل کننده فسفات مورد استفاده در کود بارور۲ نیز به عنوان کنترل مثبت استفاده شد. آزمایش در مجموع با در نظر گرفتن ۱۷ تیمار در ۴ تکرار که شامل تیمارهای شاهد منفی (بدون کود میکروبی و کود سوپرفسفات)، شاهد مثبت (کود سوپرفسفات تریپل بر اساس آزمون خاک)، کود فسفاته پودری (بدون افزودن باکتری)، کود میکروبی فسفاته تهیه شده از هر شش باکتری در مقادیر هم وزن (۶/۰ گرم) و دو برابر (۲/۱ گرم) مقدار کود سوپرفسفات تریپل توصیه شده بود، انجام شد. نتایج به دست آمده از آزمایشات گلخانه ای نشان داد که کاربرد کودهای میکروبی فسفاته در گیاه ذرت رقم سینگل گراس ۷۰۴، بر وزن تر و خشک ریشه و بخش هوایی، شاخص کلروفیل، مقدار و جذب فسفر بخش ریشه و بخش هوایی، تاثیر کاملا معنی­داری (در سطح ۵%) دارد. تلقیح کودهای میکروبی حاوی باکتریهای محرک رشد گیاه کلنیزاسیون این باکتریها را در ریزوسفر گیاه به دنبال داشته است و شاهد افزایش میانگین پارامترهای اندازه گیری شده بودیم. تیمارهای کودی Enterobacter sp. S۱۶-۳ و Pseudomonas sp. C۱۶۲-O در اکثر پارامترهای اندازه گیری شده دارای عمکلردی شبیه تیمار Pantoea agglomerans P۵ بودند و هر سه این تیمار ها در اکثر موارد دارای عملکرد بالاتری نسبت به تیمار کود شیمیایی سوپرفسفات تریپل بودند. تیمارهای P. fluorescensوP. putida  هم تا حدودی دارای عملکرد مشابه یکدیگر بودند، البته بایستی عنوان نمود که تیمار میکروبی B. firmus در برخی موارد و تیمار B. megaterium در اکثر پارامترها دارای عملکرد پایین تری نسبت به تیمار بستر بدون باکتری (کنترل منفی) و حتی پایین تر از تیمار بدون بستر کود (No Carrier)  بودند. لازم به ذکر است که اثر سطوح مختلف مصرف کودی در این پژوهش کاملا معنی دار بود و در اکثر موارد سطح مصرفی ۲/۱ گرم نسبت به سطح مصرفی ۶/۰ گرم باعث افزایش عملکرد حدود دو برابری در گیاه شد.

کلیدواژه ها:

کود میکروبی فسفاته ، باکتریهای حل کننده فسفات ، سودوموناس ، اثربخشی