هنجارگریزی در اشعار سمیح القاسم و احمد شاملو

برجسته سازی از مفاهیم زبانشناسی به معنای برجسته کردن زبان ادبی از طریق قاعده افزایی یا هنجارگریزی است.قاعده افزایی افزودن قواعدی بر قواعد زبان هنجار است و هنجارگریزی عدول از قواعد زبان هنجار است که شامل انواعمختلفی مانند نوشتاری، معنایی، آوایی، زمانی، سبکی، واژگانی، نحوی و گویشی میباشد. این نظریه اولین بار تحت تاثیرآراء فرمالیست ها در چک مطرح شد. به دلیل اهمیت هنجارگریزی در تحلیل آثار ادبی مقاله ی پیشرو به مطالعه ی اشعارسمیح القاسم، شاعر معاصر و مقاومت فلسطینی و احمدشاملو شاعر معاصر ایرانی براساس این رویکرد و در پرتو مکتبادبیات تطبیقی آمریکایی می پردازدتا به این پرسش پاسخ دهد دامنه و گونه های هنجارگریزی در اشعار دو شاعر چگونهاست؟ یافته های پژوهش نشان میدهد که هر دو شاعر گونه های مختلف هنجارگریزی را در اشعار خود بکار برده اند؛ امادامنه ی کاربرد هنجارگریزی نوشتاری در دیوان سمیح بسیار گسترده تر از شعر شاملو است. سمیح القاسم گونه هایجدیدی از هنجارگریزی نوشتاری را در اشعارس بکار برده مانند استفاده از عناوین غیرعربی (عبری یا انگلیسی) برایقصاید، بکارگیری اشکال یا تابلوهایی در متن اشعار و حضور عباراتی انگلیسی یا عبری در متن قصیده ها که شاملو هیچکدام از آنها را بکار نبرده است.هنجارگریزی گویشی و آوایی تنها در شعر سمیح بکار رفته است و نوع نحوی وواژگانی نیز تنها در شعر شاملو بکار رفته است.

کلیدواژه ها:

هنجارگریزی ، سمیح القاسم ، احمد شاملو ، ادبیات تطبیقی ، شعر عربی ، شعرفارسی