مرز میان «بزهکاری» و «بزه دیدگی» در جرم «تجاوز» (بررسی رویه قضایی شهر مشهد)

سال انتشار: 1401
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 182

فایل این مقاله در 24 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_FVH-16-46_001

تاریخ نمایه سازی: 3 اردیبهشت 1402

چکیده مقاله:

نظریه «زنان نجیب و نانجیب» به عنوان یک نظریه فمنیستی در جرم شناسی دادگاه های کیفری، مرز میان بزهکاری و بزه دیدگی را در جرایم جنسی تحلیل می کند. بر اساس این نظریه، چنانچه زنان قربانی تجاوز در دادگاه موفق به اثبات عنف نشوند و با برچسب نانجیب مواجه گردند، جایگاه بزه دیدگی خود را از دست می دهند و با تبدیل شدن به مجرم، در قالب عنوان مجرمانه «برقراری رابطه نامشروع» مجازات می شوند. لذا این پژوهش با طرح این پرسش که آیا بزهکارانگاری، بزه دیده در جرم تجاوز در رویه قضایی پذیرفته می شود یا خیر؟ مسئله و هدف اصلی خود را بر ارزیابی جایگاه نظریه زنان نجیب و نانجیب در رویه قضایی دادگاه های کیفری یک استان خراسان رضوی قرار داده است. بدین ترتیب، مقاله حاضر درصدد است تا با استفاده از روش های تحقیق کیفی هم چون تحلیل آرای قضایی و انجام مصاحبه های ژرفایی با قضات، رویکرد رویه قضایی به بزهکارانگاری بزه دیده در جرم تجاوز جنسی را بررسی کند. یافته های این پژوهش نشان می دهد که رویه دادگاه های کیفری یک استان خراسان رضوی و شعب دیوان عالی کشور آن است که در فرض عدم توانایی بزه دیده در اثبات عنف، به عنوان اتهامی «برقراری رابطه نامشروع» برای شاکی ورود نمی کنند، زیرا از یک سو، شرایط مقرر در ماده ۱۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری در این حالت وجود ندارد و از سوی دیگر، عدم اثبات عنف به معنای مطاوعه نیست. همچنین وجود رابطه دوستی قبلی نیز موجبی برای مجازات کردن بزه دیده محسوب نمی شود. با توجه به تحلیل پرونده های موجود، قضات دادگاه های کیفری یک خراسان رضوی و شعب دیوان با اتخاذ یک رویکرد انسانی و پرهیز از واکنش های افراطی فمنیستی، تنها برای کاستن از مجازات اعدام به سرزنش پذیری بزه دیده توجه می کنند.

کلیدواژه ها:

تجاوز ، رویه قضایی ، زنان نجیب و نانجیب ، سرزنش پذیری بزه دیده ، دسترسی به عدالت

نویسندگان

عباس شیخ الاسلامی

دانشیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه آزاد مشهد

جواد وارسته شاکری

دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه آزاد اسلامی مشهد

مجید شایگان فر

استادیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه آزاد مشهد

رضا دانشور ثانی

استادیار گروه حقوق دانشگاه علوم اسلامی رضوی

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • رایجیان اصلی، مهرداد(۱۳۹۰)، بزه دیده شناسی، ج۱، چ۱، تهران: انتشارات ...
  • (۱۳۹۰)، بزه دیده شناسی حمایتی، چ۲، تهران: نشر دادگستر ...
  • سلیمی، علی و محمد داوری(۱۳۹۴)، جامعه شناسی کجروی، چ۹، قم: ...
  • سماواتی پیروز، امیر(۱۳۸۸)، ناتوانان بزه دیده در پرتو رهیافت های ...
  • شاهیده، فرهاد(۱۳۹۱)، مطالعه مبانی بزه­دیده­شناسی نخستین(علمی) در قانون مجازات اسامی ...
  • شریف زاد، زهرا(۱۳۹۳)، تقابل وتضاد میان حقوق و منافع بزه ...
  • فرجی ها، محمد(۱۳۹۷)، جزوه جامعه شناسی کیفری، دوره دکتری حقوق ...
  • فریدمن، جین(۱۳۹۴)، فمنیسم، ترجمه فیروزه مهاجر، چ۴، تهران: نشر آشیان ...
  • ناظریان، حسین و همکاران(۱۳۹۸)، موانع دسترسی زنان متهم به جرایم ...
  • Carolyn, H. R, Young(۲۰۰۲) New Visions of Crime Victims(first ed.). ...
  • Leyton, Daniel(۲۰۱۴). Social Structure, Its Epistemological Uses, And the Construction ...
  • Logan, a.(۲۰۱۰), Feminism and Criminal Justice A Historical Perspective(five ed.). ...
  • Siegel, L., Brown, G., and Hoffman, R.(۲۰۰۶). Criminology: The Core. ...
  • Smith, M. D. (۱۹۹۰) Patriarchal ideology and wife beating: A ...
  • Tapper, M. 'Can a Feminist be a Liberal?', Australasian Journal ...
  • Triggs, Gillian,(۲۰۰۹), Human rights and access to justice,(Legal Aid and ...
  • William Wilbanks,(۲۰۰۶), Are Female Felons Treated More Leniently by the ...
  • نمایش کامل مراجع