نقش معماری اسلامی در ساخت و ساز ایران اسلامی

مهمترین تعلیم دین اسلام فروتنی و افتادگی در برابر ذات اقدس باری تعالی بوده و آنچه از معماری اسلامیاقتباس میشود نیز فروتنی و افتادگی در بناها است؛ برخلاف دوران پیش از اسلام که معماری ایرانی تداعیکنندهعظمت و بزرگی فرد بود، معماری اسلامی سعی در مردموار کردن و ایجاد تواضع در بناها میکرد .با وجود اینکه در زمینه تاثیر اسلام بر جامعه ایرانی پژوهشهای بسیاری صورت گرفته و در این زمینه کتابهایمتعددی هم از سوی مولفان داخلی و خارجی منتشر شده است که در بخشی از این پژوهشها به تاثیر اسلام برمعماری و شهرسازی صدر اسلام پرداخته شده، اما با توجه به گستردگی تاثیر اسلام در جامعه ایرانی که تاکنون نیزادامه دارد، هنوز بسیاری از جنبه های تاثیر اسلام بر جامعه ایرانی و به ویژه معماری و شهرسازی این سرزمینهمچنان به صورت ناشناخته باقی مانده است .ازاینرو در نوشتار پژوهشی حاضر به روش توصیفی و تطبیقی به تاثیر اسلام بر معماری و شهرسازی ایران کهیکی از اساسی ترین عوامل شکلدهنده جامعه ایران بعد از اسلام محسوب میشود، پرداخته شده است .در این راستا ابتدا در مورد مهمترین عنصر تشکیل دهنده شهر ایرانی اسلامی، یعنی مسجد با بررسی نمونه مسجدتاریخانه دامغان از معدود مساجد اسلامی صدر اسلام که هنوز معماری آن دست نخورده باقی مانده، بحث وپژوهش شده و سپس به بررسی تاریخچه شهرسازی در ایران قبل و بعد از اسلام عناصر تشکیل دهنده و میزانتاثیر اسلام در هر یک از فضاهای شهر اسلامی اعم از مسجد جامع، محلات، مدرسه، بازار و... پرداخته ایم