اثرات سطوح مختلف آبیاری بر عملکرد کمی و کیفی علوفه در کشت مخلوط ذرت علوفه ای (Zea mays L.) با یونجه حلزونی (Medicago scutellata) در رقابت با علف های هرز

چکیده اهداف: در راستای اهمیت کشت مخلوط گیاهان تیره بقولات با غلات، آزمایش حاضر جهت بررسی عملکرد علوفه در کشت مخلوط ذرت علوفه ای (Zea mays. L) با یونجه حلزونی (Medicago scutellata) در شرایط اراک انجام گرفت. مواد و روش ها: این آزمایش به صورت کرت های خرد شده و در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی، طی دوسال اجرا شد. آبیاری به عنوان کرت اصلی در سطوح۵۰، ۷۵ و ۱۰۰ درصد نیاز آبی ذرت و الگوهای کشت مخلوط ذرت و یونجه به عنوان کرت فرعی به صورت کشت خالص ذرت با وجین و بدون وجین علف های هرز، کشت ۱۰۰ درصد ذرت توام با حالت­های ۵۰، ۷۵ و ۱۰۰ درصد یونجه بدون وجین علف های هرز، کشت خالص یونجه با وجین و بدون وجین علف های هرز در نظر گرفته شد. یافته ها: بر اساس نتایج بیشترین وزن علوفه تر و خشک (به ترتیب ۶۷ و ۹۴/۱۴ تن در هکتار) در کشت ۱۰۰ ذرت+۱۰۰ یونجه در تیمار ۱۰۰ درصد نیاز آبی و در سال اول حاصل شد که علاوه بر استفاده موثر از زمین (نسبت برابری ۴۵/۱)، افزایش ۸۳/۵ و ۰۲/۵ درصدی علوفه تر و خشک را در پی داشت. در بخش کیفی با کاهش سهم یونجه، میزان پروتئین ۹۱/۱۰ درصد کاهش و میزان الیاف خام ۶۳/۲۹ درصد افزایش یافت. بیشترین مقدار الیاف قابل حل در محلول های اسیدی و خنثی (به ترتیب ۴۶/۴۶ و ۷۸/۶۹ درصد) در تیمار ذرت با وجین؛ بیشترین میزان خاکستر خام (۷۲/۱۱ درصد) در تیمار ذرت خالص بدون وجین و حداکثر ماده قابل هضم (۶۳/۳۶ درصد) در یونجه خالص بدون وجین،۱۰۰ درصد نیاز آبی و سال دوم ثبت گردید. در کشت خالص ذرت با وجین و تیمارهای ۷۵ و ۱۰۰ درصد نیاز آبی، علوفه تر نسبت به تیمار ۵۰ درصد نیاز آبی به ترتیب ۶۲/۱ و ۵۵/۲ برابر افزایش یافت. این میزان افزایش برای کشت خالص یونجه با وجین به ترتیب ۸۲/۱ و ۷۶/۲ بود. نتیجه گیری: به­طور کلی و بر اساس نتایج این پژوهش کشت مخلوط ذرت (نیاز آبی بالا) با یونجه یکساله (نیاز آبی کم)، بهبود کمیت و کیفیت علوفه، بهینه سازی مصرف آب و کنترل علف های هرز را در پی دارد.

کلیدواژه ها:

درصد پروتئین ، کشاورزی پایدار ، کم آبیاری ، کیفیت علوفه ، نسبت برابری زمین