تاثیر اندیشه های عرفانی در تزئینات معماری بناهای دوره ایلخانی نمونه مطالعاتی: مسجد جامع ورامین

سال انتشار: 1401
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 373

فایل این مقاله در 16 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JSPS-1-1_004

تاریخ نمایه سازی: 27 آذر 1401

چکیده مقاله:

طی دوران­های مختلف تاریخی تحولات سیاسی، اجتماعی و مذهبی به بهترین شکل در هنر و معماری ظاهر شده به­گونه­ای­ که آثار معماری هر دوره، نشان دهنده باورها و اندیشه های غالب آن جامعه است؛ بر جامعه ایلخانی نیز اندیشه های عرفانی و تصوف حاکم بوده­است. در این دوره آموزه های عرفانی در تمامی بخش های جامعه، به­خصوص معماری و تزئینات معماری، گسترش یافت؛ به­طوری­که در اکثر بناهای این دوره این تاثیرات مشهود است. موضوع مقاله حاضر، بررسی تاثیر اندیشه های عرفانی در تزئینات معماری دوره ایلخانی و تزئینات مسجد جامع ورامین، به­عنوان یکی از بناهای مهم این دوره است. به عبارتی این پژوهش به بررسی نمود عرفان در آثار و تزئینات معماری دوره ی ایلخانان مغول می پردازد. روش­تحقیق مقاله، بررسی و تحلیل­های تفسیری-تاریخی متون و آثار معماری دوره ایلخانی است. از یافته­های پژوهش این شواهد حاصل می­شود که تصوف و اندیشه های عرفانی، حکومت و معماران ایلخانی را تحت­تاثیر قرار داده و این تاثیرات در تزئینات معماری بناهای این دوره به­ویژه در تزئینات مساجد نمایان است. در مسجد جامع ورامین از هر سه نوع تزئینات (هندسی، گیاهی و کتیبه ای) استفاده شده­است که این طرح ها به­طور عمده هندسی و یا کتیبه ای هستند. با این وجود نقوش گیاهی نیز، هرچند اندک ولی در بنا وجود دارند. این کتیبه ها دارای مضامین دینی و یا تاریخی هستند که کتیبه های تاریخی جهت توضیح چگونگی و زمان آغاز بنا  به­ کار می روند. همچنین در طرح های هندسی که بیشترین حجم تزئینات را به خود اختصاص داده و با اسلوب بسیار موثری نیز به­کار رفته اند از مفاهیم نمادین اعداد و اشکال به ­وفور استفاده شده که به مضامین عرفانی اشاره دارند.

نویسندگان

لیدا بلیلان اصل

گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.

حنانه فیاض مقدم

گروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.

رقیه غفاری حافظ

گروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • اردلان، نادر، (۱۳۸۰)، حس وحدت، سنت عرفانی در معماری ایرانی، ...
  • استیرلن، هانری، (۱۳۷۷)، اصفهان تصویر بهشت، ترجمه جمشید ارجمند، تهران: ...
  • بررسی مفاهیم اعداد در تزئینات چوبی هندسی عصر صفویه اصفهان(با تکیه بر خانه اخوان حقیقی) [مقاله کنفرانسی]
  • آقاشریف، احمد، (۱۳۸۳)، اسرار و رموز اعداد و حروف، تهران: ...
  • بروشکی، محمدمهدی، (۱۳۶۵)، بررسی روش اداری و آموزشی ربع رشیدی، ...
  • بلخارقهی، حسن، (۱۳۸۴)، مبانی عرفانی هنر و معماری اسلامی، دفتر ...
  • بویل، جی- آ.، (۱۳۶۸)، تاریخ ایران کمبریج، ترجمه حسن انوشه، ...
  • پرگاری، صالح؛ و حسینی، سیدمرتضی. (۱۳۸۹)، تصوف و پیامدهای اجتماعی ...
  • پوپ، آرتور اپهام، (۱۳۸۴)، معماری ایران، ترجمه: غلامحسین صدری افشار، ...
  • پورجعفر، محمدرضا؛ و اشرف­السادات موسوی­لر، (۱۳۸۱)، بررسی ویژگی­های حرکت دورانی ...
  • پیرنیا، محمدکریم، (۱۳۸۹)، سبک­شناسی معماری ایرانی، تدوین غلامحسین معماریان، تهران: ...
  • جعفریان ، رسول ، (۱۳۸۵)، تاریخ ایران اسلامی، تهران: کانون ...
  • حسینی، سیدهاشم، (۱۳۹۰)، کاربرد تزئینی و مفهومی نقش شمسه در ...
  • حلبی، علی­اصغر، (۱۳۸۰)، گزیده رسائل اخوان­الصفا، تهران: اساطیر ...
  • خزایی، محمد، (۱۳۸۱)، نمادگرایی در هنر اسلامی؛ تاویل نمادین نقش ...
  • خمسه فرزانه؛ و طاووسی، محمود، (۱۳۸۸)، راز و و رمز ...
  • خوانساری، شیدا؛ و نقی­زاده، محمد، (۱۳۹۳)، بررسی تطبیقی آرایه­ها در ...
  • ستاری، جلال، (۱۳۷۶)، رمز اندیشه و هنر قدسی، تهران مرکز ...
  • سجادی، سیدجعفر، (۱۳۵۰)، فرهنگ لغات و اصطلاحات و تعبیرات عرفانی، ...
  • بررسی جایگاه و نقش عرفان در فرهنگ [مقاله ژورنالی]
  • سودائی، بیتا، خانی، حسین، (۱۳۹۸)، آرایه های نمادین شیعی در ...
  • تعامل معماری و شعر فارسی در بناهای عصر تیموری و صفوی [مقاله ژورنالی]
  • شایسته­فر، مهناز؛ و بهزادی، مهران، (۱۳۹۰)، هماهنگی رنگ و نقش ...
  • شریف­محلاتی، موید، (۱۳۳۷)، هفت در قلمرو فرهنگ جهان، تهران: نقش ...
  • شوالیه، ژان؛ گربران، آلن، (۱۳۸۴)، فرهنگ نمادها، ترجمه سودابه فضایلی، ...
  • فراشی ابرقویی، حسین؛ و حسینی، سید هاشم، (۱۳۹۳)، تحلیل جنبه­های ...
  • فیضی، فرزاد، حاجی­زاده، کریم؛ و صادقی، سارا، (۱۳۹۸)، مطالعه تطبیقی ...
  • بررسی اجمالی رابطه حکمت هنر اسلامی و فلسفه هنر اسلامی: رویکردی برمعماری اسلامی [مقاله کنفرانسی]
  • کاظم­پور، مهدی، حسینی­نیا، سید­مهدی؛ و شهبازی شیران، حبیب، (۱۳۹۶)، تحلیل ...
  • کاظمی، سامره، (۱۳۸۸)، نقش های تزئینی مسجد جامع ورامین، رشد ...
  • کریمی ملایر، حامدرضا؛ و گذشته، ناصر، (۱۳۹۶)، عناصر نمادین در ...
  • کوپر، جی.سی، (۱۳۷۹)، فرهنگ مصور نمادهای سنتی، ترجمه ملیحه کرباسیان، ...
  • کیانی، محسن، (۱۳۸۰)، تاریخ خانقاه در ایران، تهران: طهوری ...
  • کیانی، محمدیوسف، (۱۳۷۴)، تاریخ هنر ومعماری ایران در دوره­ی اسلامی، ...
  • گودرزی سروش، محمدمهدی؛ و حسینی­پور، عاطفه، (۱۳۹۵)، مفاهیم و بنیان ...
  • مرادی­نسب، حسین، بمانیان، محمدرضا؛ و اعتصام، ایرج، (۱۳۹۶)، بازشناسی تاثیر ...
  • ملکی­ نژاد، محمد، (۱۳۸۷)، تزئینات معماری، تهران: سمت ...
  • نادری رمضان آباد، امین، بحرانی پور، علی، خسروبیگی، هوشنگ؛ و ...
  • نجیب­اغلو، گلرو، (۱۳۷۹)، هندسه و تزئین در معماری اسلامی، ترجمه ...
  • نصر، سیدحسین، (۱۳۵۹)، علم و تمدن در اسلام، ترجمه احمد ...
  • نصر، سیدحسین، (۱۳۷۲)، سنت اسلامی در معماری ایرانی، ترجمه ی ...
  • نصر، سیدحسین، (۱۳۷۷)، نظر متفکران اسلامی درباره طبیعت، تهران: وزارت ...
  • نصر، سیدحسین، (۱۳۸۴)، سنت اسلامی در معماری ایرانی، هنر و ...
  • نصراللهی، رضوان، (۱۳۹۲)، بررسی جنبه­های نمادین معماری و تزئینات بناهای ...
  • همدانی، رشیدالدین فضل الله، (۱۳۳۸)، جامع التواریخ، چاپ دو جلدی، ...
  • یگانه، منصور؛ و هاشمی شهرکی، محمد، (۱۳۹۶)، بررسی تزئینات و ...
  • Bakhtiar, Laleh, (۱۹۶۰), Sufi; Londen: Thames and Husdon.https://www.worldcat.org/title/sufi-expressions-of-the-mystic-quest/oclc/۹۶۸۵۳۳۳۶۱https://hamgardi.com/fa/Post/۳۴۸۶https://reiseniran.de/fahttps://www.ghorany.com/Quran.htm ...
  • نمایش کامل مراجع