بررسی و تحلیل کنش های گفتاری منطق الطیر عطار در پیشبرد روایت با تاکید بر نظریه ی جان آر سرل

کنش­ گفتاری یا کارگفت از نظریات زبان­شناسی و فلسفی کاربردشناسی زبان به شمار می­آید. در این نظریه­، کاربرد افعال در ساختار گفت وگویی با توجه به موقعیت کلام و ارتباط­های اجتماعی بررسی و واکاوی می شود. روایت منطق­الطیر نیز با توجه به اینکه متن داستانی شاخصی در زمینه­ی گفتمان روایی است، بر پایه­ی گفت وگوها پیش رفته و روایت آن در پیوند با ساختار معنایی افعال و جملات گفت وگویی، با کنش گفتاری تلاقی می­یابد و در ساختار نظام دهنده­ی داستان یا روایت کلی آن بررسی می­شود، چنان­که معنای افعال در کنش گفتاری و در مسیر القای مفهومی خاص در هنگام کارکرد فعل بازیابی می­گردد. هدف پژوهش حاضر، تحلیل افعال و بافت موقعیتی پاره­گفتارهای منطق­الطیر با توجه به شاخصه­های نظریه ی کنش گفتاری است و در پی پاسخ دادن به این پرسش است که گفت وگوهای هدهد و پرندگان قابلیت بررسی بر پایه­ی پنج گونه کنش گفتاری دارد یا خیر. این پژوهش به روش تحلیلی و آماری، کنش گفتاری افعال را در پیشبرد گفتمان روایی منطق­الطیر و با توجه به بررسی پنج­ گونه کنش گفتاری «گفت وگوهای هدهد و پرندگان» مطرح می­کند و نشان می­دهد که نوع کنش گفتاری اظهاری (توصیفی) در گفت وگوهای مذکور، کارکرد اجرایی بیشتری داشته و دیگر کنش­های گفتاری موردبحث در سایه­ی این گونه تحقق یافته­اند؛ هرچند کنش عاطفی پرندگان و کنش ترغیبی افعال هدهد نیز درجهت گفتمان روایی و بافت موقعیتی ساختار جملات نقش برجسته­ای داشته­اند. 

کلیدواژه ها:

جان آر سرل ، روایت ، کنش­ گفتاری ، منطق­ الطیر عطار