چیستی تکلیف و انواع آن

تربیت دینی یکی از مسائل مهم در قلمرو تربیت است و از آنجا که پژوهش های مختلف در جهت بررسی آسیب ها و چالش های تربیت دینی حاکی از آن است که بیشترین آسیب های تربیت دینی ناشی از رویکردهای حاکم بر آن است. لذا پژوهنده در جهت رفع چالش های مطرح در حوزه تربیت دینی رویکرد وظیفه گرا که در منابع دینی مورد تاکید بوده است به عنوان رویکرد مطلوب در تربیت دینی در نظر گرفته است. براین اساس پژوهش حاضر با هدف شناسایی، بحث و بررسی پیرامون تعریف های تکلیف و انواع آن از دیدگاه اندیشمندان و صاحب نظران حوزه دین انجام شد. مبحث تکلیف از دیرباز یکی از حوزه های مهم در دین بوده است؛ از این رو، در طی سالیان متمادی، پژوهشگران گوناگون به بحث و بررسی و مفهوم پردازی و ارائه تعریف در این زمینه پرداخته اند. مقاله حاضر در راستای آشنایی با مفاهیم و تعریف های متنوع تکلیف دینی، آنها را مورد بحث و بررسی قرار داده است. به منظور تحلیل ادبیات انجام شده از مطالعه اسناد کتابخانه ای از روش تحلیل اسنادی استفاده گردید. طبقه بندی و تحلیل انجام شده روی تعریف های ارائه شده نشان داد صاحب نظران قلمرو تعلیم و تربیت هریک به فراخور برداشت و ذهنیت های خود تعریف ها و توضیح هایی را ارائه داده اند که نوعی مفهوم تکلیف و تکلیف گرایی از آنها مستفاد می شود. طبق بررسی انجام شده مفاهیم «مشقت و دشواری»، «الزام والتزام»، «امر»، «اراده»، «اختلاف رتبه» و «قید ابتدائا» از بیشترین بسامد در تعاریف برخوردار بود. در بخش بعد انواع تکلیف به اعتقاد و عمل، نظری و عملی، عقلی و شرعی، الزامی و غیر الزامی، فردی و اجتماعی دسته بندی شد.

کلیدواژه ها:

تکلیف ، تکلیف نظری و عملی ، تکلیف عقلی و شرعی ، تکلیف الزامی و غیر الزامی ، تکلیف فردی و اجتماعی