بازتاب اصطلاح نمایش در توصیفات انتزاعی مورخین

در طول تاریخ ایران بعد از اسلام، بسیاری از مورخین ایرانی در بستر ادبیات فارسی و عربی آموزش یافتند؛ به همین جهت،اغلب آنان در رقابت با همگنان خویش، علاقه وافری به نمایش مهارت های فنی و کلامی در بیان توصیفات جاندار از صحنههای رزمی، بزمی، حالات انسانی، حیوانی و نباتی در قالب نثر و نظم نشان داده اند. توصیف آسمان به عنوان صحنه نمایشرا می توان در توصیف «نقش وجود مواکب کواکب را از صفحه نمایش محو کرده بنهان خانه فنا رسانید»، صحنه نمایش طبیعت در توصیف «بزم گلشن از نمایش ازهار و ریاحین رشگ نگارستان چین گشت» و یا در توصیف دشمنان ولی نعمت «چنانچه به نمایش این مسلک کلام، تمثالی از ظهور شرور و مفاسد و صدور آثار غرور و مکاید غدار یعنی سلیمان نابکار با اولیای این آستان عالم مدار بر لوحه روزگار و صفحه اعتبار، مشاهده و آشکار شد» به کار گرفته شده است. بر این مبنا، پژوهش حاضر درصدد یافتن پاسخ به این پرسش است: اصطلاح نمایش در توصیفات انتزاعی مورخین چه بازتابی داشت؟ برایپاسخگویی، به این برآورد می رسیم که مورخین ایرانی در صفحات نخستین آثار خویش و همچنین در سرآغاز هر مبحثیاغلب با کاربرد کلمه «نمایش» به بیان توصیفات دقیق و جانداری از صحنه ها و حالات روحانی، طبیعی و انسانی نائل شده اند تا ضمن حمد و ثنای الهی و ستایش اقدامات ممدوح خویش، مهارت خویش در بازنمایی کامل صحنه های رزم و بزم رابه همگنان خویش و خوانندگان شان نشان بدهند. پژوهش حاضر با استفاده از روش تحقیق تاریخی و شیوه جمع آوریداده های کتابخانه ای از منابع دستاول تاریخی پس از توصیف و طبقه بندی جنبه های گوناگون اصطلاح نمایش در توصیفاتانتزاعی مورخین به تحلیل و تفسیر این ویژگی ها و تاثیرات مختلف آن می پردازد.

کلیدواژه ها:

نمایش ، توصیف ، کواکب ، حمدالهی ، مورخین