ارزیابی سطوح مختلف آب آبیاری قطره ای نواری بر عملکرد و اجزای عملکرد کلزا

به منظور بررسی و ارزیابی سطوح مختلف آب آبیاری قطره­ای بر عملکرد، اجزای عملکرد، بهره­وری آب و مشخص نمودن مهم­ترین متغیر مستقل که بیش­ترین تغییرات در عملکرد و بهره­وری آب را موجب گردیده از یک سو و بررسی اثر متغیر مستقل حجم آب مصرفی بر دیگر متغیرهای این پژوهش از سوی دیگر، آزمایشی در دو سال زراعی ۹۱-۱۳۹۰ و ۹۰-۱۳۸۹ در ایستگاه تحقیقات کشاورزی بهبهان اجرا شد. آزمایش در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی به­صورت کرت­های یک­بار خرد شده با ۴ تکرار اجرا گردید. مقدار آب در آبیاری قطره­ای نواری در چهار سطح ۵۰، ۷۵، ۱۰۰ و ۱۲۵ درصد نیازآبی در کرت­های اصلی و دو رقم Hyola ۴۰۱ و RGS۰۰۳ در کرت­های فرعی قرار گرفتند. نتایج تجزیه و تحلیل واریانس در مدل رگرسیون نشان داد که بیش­تر بودن قدرمطلق ضرایب بتا و آماره t هر متغیر مستقل موجب شد تا آن متغیر به عنوان حساس­ترین متغیر مستقل اثرگذار بر متغیر وابسته معرفی شود. لذا متغیر مستقل حجم آب مصرفی، با ضریب بتای ۸۶۰/۰ و آماره t به­میزان ۲۴۶/۱۳ بیش­ترین اثر را بر متغیر ارتفاع بوته داشت. در صفت عملکرد، متغیرهای مورد بررسی (تعداد خورجین در بوته، تعداد دانه در خورجین، و وزن هزار دانه، حجم آب مصرفی، دوره گل­دهی، دوره رشد و ارتفاع بوته) ۱/۷۴ درصد (۷۴۱/۰R۲=) میزان نوسانات متغیر وابسته (عملکرد کلزا) را تبیین کردند. حجم آب مصرفی با بالاترین قدرمطلق ضریب بتای ۵۶۳/۰ و آماره t به­میزان ۹۶۷/۲ بیش­ترین اثر معنی­دار در سطح ۱ درصد را بر عملکرد گذاشت. در بین متغیرهای وابسته، حجم آب مصرفی با بالاترین قدر مطلق ضریب بتای ۰۱۳/۱- و آماره t به­میزان ۴۱۵/۱۲- بیش­ترین اثر منفی و معنی­دار در سطح ۱ درصد را بر بهره­وری آب گذاشت. عملکرد با ضریب بتای ۴۲۷/۰ و آماره t به­میزان ۰۰۰/۸ در رتبه­ی دوم اثرگذاری بر بهره­وری آب کلزا جای گرفت و این اثر در سطح ۱ درصد معنی­دار بود. نتایج ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که بیش­ترین میزان همبستگی تعداد خورجین در بوته و دانه در خورجین هر دو با ارتفاع بوته به­ترتیب به میزان­های ۷۶۳/۰ و ۸۴۹/۰ محاسبه شدند که حاکی از موثر بودن افزایش ارتفاع بوته در افزایش تعداد خورجین در بوته و دانه در خورجین بود. تمامی صفات اجزای عملکرد همبستگی مثبتی با همدیگر داشتند که نشان می­دهد کاهش هر یک از این صفات می­تواند اثر زیان­باری بر عملکرد کلزا در مزرعه داشته باشند. با توجه به اهمیت دانه­های روغنی در کشور پیشنهاد می­گردد از نتایج این تحقیق به منظور شناسایی پارامترهای متغیر اثرگذار بر پارامترهای وابسته از جمله بهره­وری آب در کم­آبیاری قطره­ای گیاه کنجد نیز استفاده شود.    

کلیدواژه ها:

ارتفاع بوته ، تبخیر تعرق ، حجم آب مصرفی ، رقم