واکاوی نقش مروان بن حکم در شورش علیه خلیفه سوم، با نگاهی تازه به منابع

سال انتشار: 1396
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 414

فایل این مقاله در 18 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JSKH-11-25_006

تاریخ نمایه سازی: 5 مرداد 1401

چکیده مقاله:

خلیفه سوم، عثمان بن عفان (متوفای ۳۵ق)، در پی شورش گروه های مختلف مردم از شهرهای مدینه، بصره، کوفه و مصر، به قتل رسید. شورشیان به مروان بن ­حکم (متوفای ۶۵ق) که کاتب و مشاور عثمان بود، به شدت اعتراض داشتند و از جمله خواسته­های آنان، عزل و محاکمه­ مروان بود. برخی او را مسبب اصلی تحریک مردم و به عبارتی دیگر، وی را رهبر منفی جریان اعتراضی علیه خلیفه می دانند. این مقاله، نشان می­دهد که برخی روایات مشکوک، مجعول و بی پایه در باره ماجرای قتل عثمان و نقش مروان در آن قضایا وجود دارد. مشهورترین این روایات، نامه ای است از زبان عثمان خطاب به والی مصر، در تنبیه و مجازات سران شورشی که نوشتن آن را به مروان نسبت داده اند. پژوهش حاضر، در صدد است بر اساس منابع کتابخانه ای، با روش توصیفی تحلیلی و بهره­گیری از شیوه نقد رجال حدیث، به جایگاه و نقش مروان در جریان قتل خلیفه سوم وضوح بیشتری ببخشد.

نویسندگان

مجتبی گراوند

استادیار تاریخ اسلام دانشگاه لرستان.

محمد امرایی

دانشجوی دکترای تاریخ اسلام دانشگاه لرستان.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • ابن ابی الحدید (۱۴۲۸). شرح نهج البلاغه، بغداد: دار الکتاب ...
  • ابن ابی شیبه، ابی­بکر عبدالله بن محمد بن ابراهیم (۲۰۰۸). ...
  • ابن اثیر، عزالدین ابوالحسن علی بن ابی الکرم، اسدالغابه فی ...
  • (۱۳۸۵). الکامل فی التاریخ، بیروت: دار الصادر ...
  • ابن اعثم الکوفی، ابومحمد احمد (۱۴۱۱). الفتوح، بیروت: دار الاضواء، ...
  • ابن الجوزی، ابوالفرج عبدالرحمن بن علی (۱۴۱۲). المنتظم، بیروت: دار ...
  • ابی حاتم الرازی، ابی محمد عبدالرحمن (۱۹۵۳). کتاب الجرح والتعدیل، ...
  • ابن حجر العسقلانی، احمد­بن­علی (۱۴۱۵). الاصابه فی تمییز الصحابه، بیروت: ...
  • (۱۳۵۶ق)، تقریب التهذیب، تحقیق: ابوالاشبال الباکستانی، هند: دار العاصمه. ...
  • (بی­تا). تهذیب التهذیب، القاهره: دار الکتاب الاسلامی ...
  • ابن سعد، محمد (۱۴۱۰). طبقات الکبری، بیروت: دار الکتب العلمیه، ...
  • ابن شبه، ابی­زید عمر (بی­تا). اخبار المدینه النبویه، دار العلیان ...
  • ابن عبدالبر، ابوعمر یوسف بن عبدالله بن محمد (۱۹۹۲). الاستیعاب ...
  • ابن کثیر، اسماعیل بن عمر (۱۴۰۷)، البدایه والنهایه، بیروت: دار ...
  • ابن منظور، محمد بن مکرم (۱۴۰۴)، مختصر تاریخ دمشق، دمشق: ...
  • بختیاری، شهلا (۱۳۸۸)، «ساختار سیاسی حکومت عثمان و نقش حزب ...
  • بلاذری، احمد بن یحیی (۱۴۱۷). انساب الاشراف، بیروت: دار الفکر، ...
  • دشتی، محمد (۱۳۹۱)، نهج البلاغه، (ترجمه)، قم: ظهور، چاپ پنجم ...
  • بیهقی، احمد بن حسین (۱۹۸۵)، دلائل النبوه، بیروت: دار الکتب ...
  • جعفریان، رسول (۱۳۸۵). تاریخ سیاسی اسلام (ج۲: تاریخ خلفا)، قم: ...
  • الدینوری، ابن قتیبه عبدالله بن مسلم (۱۴۱۰). الامامه و السیاسه، ...
  • (۱۹۹۲). المعارف، قاهره: الهیئه المصریه العامه للکتاب، الطبعه الثانیه ...
  • الدینوری، ابوحنیفه احمد بن داود (۱۳۶۸). الاخبار الطوال، قم: منشورات ...
  • ذهبی، محمد بن احمد (۱۴۱۳). تاریخ الاسلام، بیروت: دار الکتاب ...
  • رحمتی، محمدرضا (۱۳۸۲). «زمینه های سیاسی اجتماعی قتل عثمان» ...
  • رضایی شیرازی، فاطمه (۱۳۸۴). «بررسی زمینه های قتل عثمان»، مسکویه، ...
  • زرگری­نژاد، غلامحسین (۱۳۸۶). تاریخ تحلیلی اسلام از بعثت تا غیبت، ...
  • السیوطی، جلال الدین (۱۹۹۲)، اسماء المدلسین، بیروت: دار الجیل ...
  • الشیخ المفید، محمد بن محمد بن النعمان (۱۴۱۶). الجمل والنصره ...
  • طبری، محمد بن جریر (۱۳۸۷). تاریخ الطبری، بیروت: دار التراث، ...
  • کتبی، محمد بن شاکر (بی­تا). فوات الوفیات، بیروت: دار الصادر ...
  • مادلونگ، ویلفرد (۱۳۸۸). جانشینی حضرت محمد، ترجمه: احمد­ نمایی و ...
  • مسعودی، ابوالحسن علی بن حسین، (بی­تا). التنبیه والاشراف، قاهره: دار ...
  • ، (۱۴۰۹). مروج الذهب، قم: داره الهجره، الطبعه الثانیه ...
  • مقدسی، مطهر بن طاهر، (بی­تا). البدء والتاریخ، بورسعید: مکتبه الثقافه ...
  • منتظرالقائم، اصغر، (۱۳۸۶). تاریخ اسلام، اصفهان: سمت و دانشگاه اصفهان، ...
  • منقری، نصر بن مزاحم، (۱۳۸۲). وقعه صفین، قاهره: الموسسه العربیه ...
  • یافعی، عبدالله بن اسعد، (۱۴۱۷). مرآه الجنان وعبره الیقظان، بیروت: ...
  • نمایش کامل مراجع