تحلیل فضایی کیفیت هوای شهر تهران با تاکید بر ذرات معلق (PM۱۰ و PM۲.۵)

امروزه هوای بسیاری از شهر­های ایران به­ویژه کلان­شهر­ها با جمعیت بالا، از کیفیت مطلوبی برخوردار نمی باشند که این کیفیت نامطلوب به­دلیل وجود منابع متعدد آلاینده از قبیل خودرو­ها، صنایع، وسایل گرمایشی، فعالیت­های ساختمانی و تجاری طی چند دهه اخیر می­باشد و نگرانی­های بسیاری را در پی داشته است. بنابراین، پایش آلاینده­های هوا و بررسی تغییرات مکانی و فصلی آن­ها اهمیت ویژه ای دارد. هدف از این پژوهش ارزیابی کیفیت هوا و بررسی تغییرات فصلی و مکانی ذرات معلق (PM۱۰ و PM۲.۵) در شهر تهران می­باشد. در این پژوهش، از شاخص AQI برای تعیین کیفیت هوای شهر تهران و معرفی آلاینده مسئول استفاده شده است. به­ منظور بررسی تغییرات ذرات معلق (PM۱۰ و PM۲.۵) در مقیاس های فصلی و مکانی داده­های ایستگاه­های آلودگی­سنجی (۱۸ ایستگاه) شرکت کنترل کیفیت هوا طی ۱۳۹۷  و ۹۸ مورداستفاده قرار گرفت. داده­ها با استفاده از نرم­افزارهای  matlab و Excel و SPSS، تحلیل و نتایج حاصل از تحلیل­های آماری توزیع آلاینده­ها در مقیاس­های فصلی و مکانی با نرم­افزار Arc Gis با تابع تحلیلی درون­یابی فاصله معکوس (IDW) به­صورت نقشه­ها، جداول و نمودار­ها تهیه و ترسیم شده است. نتایج نشان داد سال ۹۷ حدود  ۸/۸۳ درصد در شرایط مطلوب و تنها ۲/۱۶ درصد در شرایط نا­مطلوب قرار دارد. اما در سال ۹۸ حدود ۴/۷۶ درصد در شرایط مطلوب و ۶/۲۳ درصد در شرایط نامطلوب قرار دارد که علت آن تغییرات میزان بارش و سرعت باد در سال ۹۷ و ۹۸ بوده است. بالاترین غلظت فصلی ذرات معلق (PM۱۰) و (PM۲.۵) را به­ترتیب فصل تابستان و زمستان و کمترین غلظت فصلی هر دو آلاینده مربوط به فصل بهار می­باشد. همچنین نتایج حاصل از درون­یابی فاصله معکوس (IDW) نشان داد که مناطق غربی، جنوبی و مرکزی شهر تهران بیشتر از سایر مناطق درگیر ذرات معلق (PM۱۰ , PM۲.۵) می باشند.

کلیدواژه ها:

کیفیت هوا ، ذرات معلق ، تهران