مطالعه فقهی مساله عوامل موثر در رفع مسئولیت کیفری در تقابل با حقوق جزا

صاحب نظران جزایی بر این باورند که مسئولیت کیفری در برابر جرم در گروی وصف خاص و مرهون حالت ویژه ای است نزد مرتکب کهر غیابد آن تحمیل کیفر بر او منطقا و عقلا ناممکن می نماید. عنایت به همین وصف خاص که از آن به (اهلیت جزایی) تعبیر می کند در مقام جوهر و بن مایه مسئولیت کیفری است سبب شده تا نهاد مسئولیت کیفری موجودیتی متمایز از دو نهاد در جرم و مجازات یافته و مبحثی جداگانه و دامنه دار را در بخش حقوق جزای عمومی خود اختصاص داده »جرم و مجازات« دو نهاد مهم جزایی اند که به دو شکل متفاوت با مرتکب جرم ارتباط پیدا می کنند یکی از مرتکب »صادر« و دیگری به مرتکب »تحمیل« می گردد. حقوق جزا به تعیین و تحویل شرایط و اوصافی در مرتکب می پردازد که در پرتو آنها از یک سو »صدور جرم« از مرتکب و از سوی دیگر »تحمیل مجازات« بر وی امکان پذیر می شود گو اینکه شرایط لازم برای »صدور جرم« با شرایط ضروری برای »تحمیل مجازات« بر هم انطباق کامل ندارد. حقوق جزا تنها پس از آشنایی با مسئولیت کیفری مبتنی بر تقصیر بود که مورد توجه قرار گرفت تا نگاهی عمیق بر آن و عواملی که دافع مسئولیت است موضوع بررسی قرار گیرد. در این مقاله بر پایه چنین دیدگاهی از مسئولیت کیفری و عواملی که در رفع مسئولیت کیفری موثر واقع می شود را مورد بررسی قرار می دهد.

کلیدواژه ها:

رفع مسئولیت کیفری ، صدور جرم ، تحمیل مجازات ، حقوق جزا ، فقه.