نهضت توسعه نهادهای آموزشی در دوره تیموری و نقش سلاطین و خواتین در پیشبرد آن

سال انتشار: 1394
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 278

فایل این مقاله در 28 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JHR-9-17_002

تاریخ نمایه سازی: 12 خرداد 1401

چکیده مقاله:

آموزش از روزگار قدیم تا به امروز که به صورت نظامی پیچیده در آمده متناسب با درجه تمدن، نوع حکومت و مقتضیات سیاسی اجتماعی و مذهبی در هر دوره ای تغییر و تحول یافته است. یکی از این ادوار دوران زمامداری جانشینان تیمور (۹۱۲-۸۰۷ ه.ق) است. در این دوره نهاد آموزش جایگاه ویژه ای یافت و سلاطین، شاهزادگان، امرا، خواتین و عالمان هر کدام به سهم خود در رشد این نهاد اهتمام نمودند. با وجود آرامش نسبی، ثبات سیاسی و امنیتی که در پی مرگ تیمور در قلمرو شاهرخ، جانشین وی به وجود آمد وضعیت معیشت مردم نیز بهبود یافت و زمینه ای مناسب برای حرکتی علمی و فرهنگی آماده شد و مدارس، کتابخانه ها و محافل آموزشی فراوانی به همت سلاطین، خواتین و امراء احداث گردید. سلاطین تیموری از یک سو با فراهم ساختن امکانات آموزشی و تسهیلات لازم در جهت رفاه حال اساتید و طلاب علم و همچنین ارتقاء سطح آموزش گام بر می داشتند و از سوی دیگر مشروعیت حکومت را دنبال می کردند. از بارزترین خصیصه های حکومت تیموری علاقه وافر برخی از این سلاطین به رشد علم، ادب و ساخت مراکز آموزشی بود. کثرت احداث این نهادهای آموزشی به حدی بوده که جامی مدعی شد در هیچ دوره ای از ادوار تاریخ ایران زمین به این اندازه مدرسه ساخته نشده است. در پژوهش حاضر نگارنده به روش توصیفی و تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانه ای، به بررسی روند توسعه نهادهای آموزشی دوره تیموری پرداخته و وضعیت اداره این نهادها را مورد بررسی و تحلیل قرار داده است. از مهم ترین یافته های این پژوهش نقش قابل توجه سلاطین، خواتین و وزرای تیموری در احداث مدارس، کثرت نهادهای آموزشی، نقش و کارکرد کتابخانه ها در استنساخ بیشتر کتب و پیروی نهادهای آموزشی از یک نظام آموزشی مدون است.

نویسندگان

فریدون الهیاری

دانشیار گروه تاریخ دانشکده ادبیات دانشگاه اصفهان

ابوالحسن فیاض انوش

استادیار گروه تاریخ دانشکده ادبیات دانشگاه اصفهان

معصومه گودرزی

دانشجوی دکتری تاریخ محلی

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • ابن بطوطه (۱۳۴۸) سفرنامه ابن بطوطه. ترجمه محمدعلی موحد. تهران: ...
  • اسفزاری، معین الدین محمدزمچی (۱۳۳۸) روضات الجنات فی اوصاف مدینه ...
  • افشار، ایرج (۱۳۸۴) یادگارهای یزد. تهران: انجمن آثار مفاخر فرهنگی ...
  • اقبال آشتیانی، عباس (۱۳۵۰) مجموعه مقالات. محمد دبیرسیاقی. تهران: کتابفروشی ...
  • امیرخانی، غلامرضا (۱۳۸۳) تیموریان. تهران: پژوهش های فرهنگی ...
  • ایمانیه، مجتبی (۱۳۵۵) تاریخ فرهنگ اصفهان. اصفهان: دانشگاه اصفهان ...
  • پارسای قدس، احد (۱۳۵۶) سندی مربوط به فعالیت های هنری ...
  • تاکستن ودیگران (۱۳۸۴) تیموریان. ترجمه یعقوب آژند. تهران: مولانا ...
  • جعفری، جعفربن محمدبن حسن (۱۳۴۳) تاریخ یزد. تصحیح ایرج افشار. ...
  • حافظ ابرو، شهاب الدین عبدالله (۱۳۷۲) زبده التواریخ. مقدمه و ...
  • حتی، فیلیپ (۱۳۵۰) شرق نزدیک در تاریخ. ترجمه قمرآریان. تهران: ...
  • حجتی کرمانی، علی (۱۳۶۹) سیرقضاوت در ادوار مختلف تاریخ. تهران: ...
  • حسینی تربتی، ابوطالب (۱۳۴۲) تزوکات تیموری. تهران: کتاب فروشی اسدی ...
  • خنجی، فضل الله روزبهان (۱۳۵۵) مهمان نامه بخارا. اهتمام منوچهرستوده. ...
  • خوافی، ابوالقاسم شهاب الدین (۱۳۵۷) منشاءالانشاء. به اهتمام رکن الدین ...
  • خواندمیر، غیاث الدین بن همام الدین (۱۳۷۲) مآثرالملوک. تصحیح میرهاشم ...
  • ____________________ (بی تا) خلاصه الاخبار. تصحیح وتحشیه سرورگویا. بی جا ...
  • درانی، کمال (۱۳۷۶) تاریخ آموزش وپرورش ایران قبل و بعد ...
  • روملو، حسن (۱۳۴۹) احسن التواریخ. به اهتمام عبدالحسین نوایی. تهران: ...
  • سارلی، ازارمحمد (۱۳۶۴) ترکستان در تاریخ. تهران: امیرکبیر ...
  • ستوده، حسیقلی (۱۳۶۴) تاریخ آل مظفر. تهران: دانشگاه تهران ...
  • سلطان زاده، حسین (۱۳۶۴) تاریخ مدارس ایران... تهران: آگاه ...
  • سمرقندی، محمدبن عبدالجلیل وابوطاهر (۱۳۶۷) قندیه و سمریه. به کوشش ...
  • سمرقندی، مولانا کمال الدین عبدالرزاق (۱۳۸۳) مطلع سعدین و مجمع ...
  • شلبی، احمد (۱۳۶۱) تاریخ آموزش در اسلام. ترجمه محمدحسین ساکت. ...
  • صدری، غلامحسین (۱۳۵۰) سرگذشت سازمان ها و نهادهای علمی و ...
  • ضمیری، محمدعلی (۱۳۷۱) تاریخ آموزش و پرورش ایران و اسلام. ...
  • طبیبی، عبدالحکیم (بی تا) تاریخ هرات در عهد تیموریان. هیرمند ...
  • فرهانی منفرد، مهدی (۱۳۸۲) پیوند سیاست و فرهنگ در عصر ...
  • قزوینی، یحییبن عبداللطیف (۱۳۱۴) لبالتواریخ. تصحیح سید جلال طهرانی. تهران: ...
  • کاتب، احمد بن حسین بن علی (۱۳۸۶) تاریخ جدید یزد. ...
  • کسائی، نورالله (۱۳۶۳) مدارس نظامیه و تاثیرات علمی و اجتماعیآن. ...
  • کیانی، محسن (۱۳۶۹) تاریخ خانقاه در ایران. تهران: طهوری ...
  • کیانی، محمدیوسف (۱۳۸۵) معماری ایران دوره اسلامی. تهران: سمت ...
  • کی منش، عباس (۱۳۴۷) کتابخانه های ایران در دوره تیموریان، ...
  • متز، آدام (۱۳۶۴) تمدن اسلامی درقرن چهارم هجری (ج:۱)، ترجمه ...
  • مستوفی بافقی، محمد (۱۳۴۰) جامع مفیدی. به اهتمام ایرج افشار. ...
  • مقری، علی اصغر (۱۳۵۹) بناهای تاریخی خراسان. مشهد اداره فرهنگ ...
  • میبدی، قاضی حسین بن معین (۱۳۷۶) منشات میبدی. اهتمام نصرت ...
  • میرجعفری، حسین (۱۳۸۵) تاریخ تحولات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ...
  • میرخواند، محمد بن خاوندشاه (۱۳۳۹) روضه الصفا. تهران: خیام ...
  • نخجوانی، محمد بن هندوشاه (۱۹۶۴) دستور الکاتب فی تعیین المراتب، ...
  • نوائی، امیرعلیشیر (۱۳۶۳) تذکره مجالس النفائس. به اهتمام علی اصغرحکمت. ...
  • واصفی، زین الدین محمود (۱۳۴۹) بدایع الوقایع (ج:۱)، تصحیح الکساندر ...
  • واعظ کاشفی، فخرالدین علی بن حسین (۱۳۵۶) رشحات عین الحیات ...
  • واله اصفهانی، محمدیوسف (۱۳۷۹) خلد برین. به کوشش میر هاشم ...
  • همایون فرخ، رکنالدین (۱۳۴۷) تاریخچه کتاب و کتابخانه در ایران. ...
  • همدانی، رشیدالدین فضل الله (۱۹۴۵) مکاتبات رشیدی. به اهتمام محمد ...
  • یارشاطر، احسان (۱۳۳۴) شعر فارسی در عهد شاهرخ. تهران: دانشگاه ...
  • یزدی، شرف الدین علی (۱۳۳۶) ظفرنامه (ج:۲). به اهتمام محمد ...
  • نمایش کامل مراجع