مسئله شناسی سیاسی تفاسیر جامع ترتیبی با گرایش اجتماعی و سیاسی

هدف پژوهش حاضر شناسایی مسائل سیاسی طرح شده در تفاسیر قرآن کریم است. تفاسیر جامع ترتیبی مورد مطالعه شامل تفسیر المیزان، نمونه، تسنیم، المنار و فی ظلال بودند. برای شناسایی مسائل سیاسی طرح شده در تفاسیر، ابتدا مسائل مطرح در علوم سیاسی شناسایی و نظام جامع مسائل آن متشکل از ۲۶۳ مسئله و مولفه اصلی و ۲۷۱ مسئله فرعی استخراج گردید. در گام بعدی ۵۷ مسئله و مولفه اصلی در قالب ۶۱۱ عنوان شناسایی شد که حدود ۲۱% مسائل اصلی دانش سیاسی را تشکیل می دهند. از میان مسائل اصلی طرح شده در قلمرو پژوهش، درباره ۱۵ مسئله اصلی که حدود ۲۶% کل مسائل شناسایی شده هستند، تنها یک عنوان و مطلب آمده است. در حالی که درباره سه مسئله حاکم (۷۱)، جنگ و جهاد (۶۸)، و حکومت (۶۶)، یعنی ۵% کل مسائل شناخته شده ، ۲۰۴ عنوان و مطلب آمده که حدود ۳۳% کل عناوین و مطالب را به خود اختصاص داده اند. از نظر آماری درصد مسائل طرح شده در تفاسیر جامع ترتیبی، بسیار محدود و نامتوازن هستند. چرا که اولا دیدگاه قرآن درباره تعداد کمی از مسائل سیاسی استخراج شده و ثانیا اکثریت مباحث، درباره تعداد اندکی از مسائل سیاسی انجام شده است. بر این اساس، تفاسیر جامع ترتیبی مورد مطالعه، پاسخگوی نیازهای حوزه قرآن و سیاست نیست و لازم است که تفسیر کاملا سیاسی توسط مفسرین آشنا با علوم سیاسی، تدوین گردد تا خلاءهای موجود در این عرصه را پر نموده و پاسخگوی روز افزون جامع علمی در این عرصه باشد.

کلیدواژه ها:

تفسیر قرآن ، دانش سیاسی ، تفسیر المیزان ، تفسیر نمونه ، تفسیر تسنیم ، تفسیر المنار ، تفسیر فی ظلال