«شاد»، «می» و «پشیمان شدن» (بررسی سه واژه از شاهنامه)

سال انتشار: 1400
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 209

فایل این مقاله در 20 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_PERLIT-74-244_002

تاریخ نمایه سازی: 16 فروردین 1401

چکیده مقاله:

شاهنامه یکی از مفصل ترین آثار زبانی سده های نخستین رسمیت و رواج زبان فارسی دری پس از اسلام است. این گنجینه گرانبها حاوی شواهد اصیل و قابل اعتماد از عناصر زبان فارسی این دوره و در بردارنده کلیدهای بسیاری در گشودن مسایل ناشناخته زبان فارسی دری و پیشینه آن، فارسی میانه، است. متقابلا در این اثر به سبب کهنگی زبان آن، نکاتی هست که جز از طریق شناخت زبان فارسی میانه و سایر زبانهای دوره میانه و دوره باستانی قابل دریافت نیستند. در این نوشتار به سه واژه «شاد»، «می» و «پشیمان شدن» در شاهنامه پرداخته شده و با استفاده از شواهد درونی این اثر و نیز برخی شواهد سایر متون فارسی و همچنین قراینی از زبانهای باستانی معانی متفاوتی برای دو واژه نخست و ساخت کمترشناخته شده ای برای توجیه کاربردی خاص از مورد سوم در زبان فارسی دری ارائه شده است. معنای پیشنهاد شده برای «شاد»، «توانگر و ثروتمند و برخوردار» است. واژه «می» صورت اصیل فارسی میانه «مغاک» دانسته شده و «پشیمان شدن» در کاربردهای خاص از گونه افعال غیرشخصی به شمار آمده است.

نویسندگان

محمدحسن جلالیان

دانشیار گروه فرهنگ و زبانهای باستانی دانشگاه تبریز. ایران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • اسدی طوسی، ابونصر علی‎بن احمد، (۱۳۵۴)، گرشاسب‎نامه، به اهتمام حبیب ...
  • آیدنلو، سجاد، (۱۳۹۰)، نامه خسروان، تهران: انتشارات سخن. ...
  • بنداری، الفتح بن علی، (۱۹۳۲)، الشاهنامه، تصحیح عبدالوهاب عزام، قاهره، ...
  • جلالیان چالشتری، محمدحسن، (۱۳۹۴)، «rēž- و nam- دو فعل غیرشخصی ...
  • حافظ، خواجه شمس‎الدین محمد، (۱۳۵۹-۱۳۶۲)، دیوان حافظ، به تصحیح و ...
  • خاقانی شروانی، (۱۳۷۵)، دیوان، جلد اول، چامه‎ها و ترکیب‎بندها، ویراسته ...
  • خالقی‎مطلق، جلال، (۱۳۸۹)، یادداشت‎های شاهنامه، سه جلد، تهران: مرکز دایره‎المعارف ...
  • رازی، ابوالفتوح حسین‎بن‎علی، (۱۳۶۵) تفسیر ابوالفتوح رازی (روض‎الجنان و روح‎الجنان ...
  • سعدی، مصلح‎الدین، (۱۳۱۸)، غزلیات سعدی، به اهتمام محمدعلی فروغی، تهران: ...
  • سعدی، مصلح‎الدین، (۱۳۲۰)، مواعظ سعدی، به اهتمام محمدعلی فروغی، تهران: ...
  • طبری، محمدبن جریر، (۱۳۵۶)، ترجمه تفسیر طبری، به اهتمام حبیب ...
  • فرخی سیستانی، (۱۳۳۵)، دیوان، به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران: شرکت ...
  • فردوسی، ابوالقاسم، (۱۳۶۶)، شاهنامه، تصحیح جلال خالقی‎مطلق، هشت جلد، نیویورک: ...
  • فردوسی، ابوالقاسم، (۱۳۹۳)، شاهنامه، پیرایش جلال خالقی‎مطلق، دوجلد، تهران: سخن. ...
  • فردوسی، ابوالقاسم، (۱۹۶۵)، شاهنامه. متن انتقادی، تحت نظر عبدالحسین نوشین، ...
  • فردوسی، ابوالقاسم، (۱۹۶۹)، شاهنامه، تصحیح ژول مول، هفت جلد، چاپ ...
  • قریب، بدرالزمان، (۱۳۸۳)، فرهنگ سغدی، تهران: فرهنگان. ...
  • کزازی، میرجلال‎الدین، (۱۳۹۱)، نامه باستان، ویرایش و گزارش شاهنامه فردوسی، ...
  • مولانا جلال‎الدین محمد بلخی، (۱۳۸۵)، کلیات دیوان شمس تبریزی، بر ...
  • ناتل خانلری، پرویز، (۱۳۶۵)، تاریخ زبان فارسی، سه جلد، تهران: ...
  • یاحقی، محمدجعفر، ۱۳۷۲، فرهنگنامه قرآنی، مشهد: انتشارات آستان قدس رضوی. ...
  • Bailey, H. W., (۱۹۴۳), Zoroastrian Problems in the Ninth-Century Books, ...
  • Bailey, H. W., (۱۹۷۹), Dictionary of Khotan Saka, Cambridge: Cambridge ...
  • Bartholomae, Ch., (۱۹۶۱), Altiranisches Wörterbuch, Berlin: Walter de Gruyter & ...
  • Cheung, J., (۲۰۰۷), Etymological Dictionary of the Iranian Verb, Leiden-Boston: ...
  • Dastoot Hoshang Jamasp, (۱۹۰۷), Vendidâd, vol. ۲, glossarial index, Bobay: ...
  • Durkin-Meisterernst, D., (۲۰۰۴), Dictionary of Manichaean Middle Persian and Parthian, ...
  • Gershevitch, I., (۱۹۵۴), A Grammar of Manichaean Sogdian, Oxford: Basil ...
  • Jamasp-Asana, J. M., (۱۸۹۷), Pahlavi Texts, Bombay: Fort Printing Press. ...
  • Kent, R., )۱۹۵۰(, Old Persian, New Haven, Connecticut: American Oriental ...
  • Mackenzie, D. N., (۱۹۶۷), “Notes on the Transcription of Pahlavi”, ...
  • Mackenzie, D. N., )۱۹۷۱(, A Concise Pahlavi Dictionary, London: Oxford ...
  • Schmitt, R., )۲۰۱۴(, Wörterbuch der altpersischen Königsinschriften, Wiesbaden: Reichert Verlag. ...
  • نمایش کامل مراجع